Er zijn verschillende kruiden die je kunnen ondersteunen in de overgang. Dit kan gaan over opvliegers die ineens je dag onderbreken of een hoofd dat minder scherp voelt. Kruidensupplementen kunnen ook ondersteuning bieden bij slechter slapen of een stemming die alle kanten opgaat. In dit artikel lees je wat kruiden voor je kunnen doen tijdens de overgang.
Het beste kruid is niet per se het bekendste kruid of het kruid dat je vriendin gebruikt. Het gaat erom wat aansluit bij jouw klachten en wat er verder in je lichaam speelt.
Tijdens de overgang gaan oestrogeen en progesteron schommelen en uiteindelijk dalen. Dat kan invloed hebben op onder andere je temperatuurregulatie, slaap, stemming, concentratie en energieniveau. Daardoor kunnen klachten als opvliegers, slecht slapen en stemmingswisselingen ontstaan of toenemen.
Welk kruid wordt geadviseerd, is afhankelijk van de klacht. Het ene kruid kan bijvoorbeeld helpen bij opvliegers, terwijl een ander eerder past bij stemming, onrust of concentratie. Het effect van een kruid wordt ook beïnvloed door eventueel medicijngebruik, aanwezige ziektes en de fase van de overgang. Kruidensupplementen kunnen een aanvulling zijn, maar er bestaat niet één kruid dat voor iedere vrouw in de overgang werkt.
Opvliegers en nachtelijk zweten behoren tot de bekendste overgangsklachten. Tot 80% van de vrouwen in de overgang ervaart opvliegers. Enkele kruiden kunnen voor verlichting zorgen, zoals zilverkaars, ginseng, rode klaver en isoflavonen uit soja.
Zilverkaars bij opvliegers en nachtelijk zweten
Zilverkaars (Actaea racemosa), ook bekend als black cohosh of Cimicifuga, is een van de bekendste kruiden bij overgangsklachten. Onderzoek naar bepaalde zilverkaarsextracten laat zien dat deze mogelijk kunnen helpen bij opvliegers. Het kan gemiddeld vier tot acht weken duren voor verbetering merkbaar is, afhankelijk van het type preparaat. Overleg met een arts voordat je dit middel gebruikt. In combinatie met hormoongevoelige aandoeningen is de veiligheid nog niet duidelijk, en er zijn zeer zeldzame gevallen van leverschade bij gebruik van zilverkaars.
Rode klaver bij opvliegers
Rode klaver (Trifolium pratense) bevat isoflavonen. Dit zijn plantaardige stoffen die tot de fyto-oestrogenen behoren en qua structuur overeenkomsten hebben met oestrogeen. Daardoor is rode klaver vooral onderzocht bij vasomotorische klachten zoals opvliegers.
Door de overeenkomst met oestrogeen kan dit kruid het lichaam ondersteunen tijdens hormonale veranderingen in de overgang. Het wordt vaak geadviseerd bij opvliegers en het effect kan na ongeveer acht tot twaalf weken merkbaar worden.
Gebruik je medicatie of heb je een hormoongevoelige aandoening (gehad), bespreek het gebruik van rode klaver dan eerst met een arts of deskundige.
Soja-isoflavonen bij overgangsklachten
Ook soja bevat isoflavonen, waaronder genisteïne en daïdzeïne. Het zijn plantaardige stoffen die een milde oestrogeenachtige werking kunnen hebben. Ze worden vooral gebruikt ter ondersteuning bij opvliegers en andere klachten die samenhangen met de daling van oestrogeen. Het effect kan merkbaar worden na ongeveer acht tot twaalf weken.
In de overgang kan je stemming gevoeliger worden. Misschien ben je sneller geraakt, prikkelbaarder of blijf je 's avonds langer malen of piekeren.
Daar kunnen verschillende factoren achter zitten. Hormoonschommelingen spelen een rol, maar ook slecht slapen, stress en andere overgangsklachten kunnen je stemming beïnvloeden. Enkele kruiden kunnen je mogelijk helpen om meer rust te krijgen.
Saffraan bij stemmingswisselingen
Saffraan (Crocus sativus) krijgt steeds meer aandacht bij stemmingswisselingen in de overgang. Een kleine studie naar een gestandaardiseerd saffraanextract liet na 12 weken verbetering zien in sommige psychologische klachten, zoals depressieve en spanningsklachten. Meer onderzoek is nodig over de precieze effecten. Je kunt een mogelijk effect verwachten na ongeveer vier tot acht weken.
Griffonia bij stemming en slaap
Griffonia (Griffonia simplicifolia) is een natuurlijke bron van 5-HTP. Je lichaam kan 5-HTP gebruiken bij de aanmaak van serotonine, een neurotransmitter die onder andere betrokken is bij stemming en slaap. Sommige vrouwen merken na enkele weken verschil, maar vaak worden de effecten merkbaar na vier tot zes weken.
Monnikspeper bij PMS en stemmingswisselingen
Monnikspeper (Vitex agnus-castus) wordt vooral in de perimenopauze gebruikt, dus wanneer je hormonen al schommelen maar je nog menstrueert. In de praktijk wordt het onder andere gekozen bij PMS-achtige klachten en stemmingswisselingen.
Het lichaam heeft tijd nodig om te reageren op het kruidensupplement. Meestal duurt het acht tot twaalf weken voordat je een effect kunt beoordelen.
Niet iedere vrouw heeft alleen maar opvliegers. Vaak ervaren vrouwen meer dan één overgangsklacht. Misschien merk je dat je batterij halverwege de dag leeg is, je woorden niet kunt vinden of je spier- en gewrichtsklachten ervaart, zoals pijn of stijfheid.
Ook dan kan een klachtgerichte aanpak met kruiden mogelijk helpen.
Ginseng bij vermoeidheid en vitaliteit
Ginseng (Panax ginseng) wordt in de praktijk vaak gebruikt wanneer vermoeidheid en stressbestendigheid aandacht vragen. Merk je dat je continu moe bent of dat je batterij maar niet oplaadt? Ginseng is een zogenoemd adaptogeen, dat het lichaam ondersteunt om beter om te gaan met fysieke en mentale stress. De eerste effecten kunnen opvallen na ongeveer vier tot acht weken.
Voel je je voortdurend uitgeput? Kijk dan niet alleen naar een supplement. Vermoeidheid in de overgang kan ook samenhangen met slecht slapen, stress, andere overgangsklachten of gezondheidsfactoren.
Bacopa monnieri bij concentratieproblemen
Bacopa monnieri, ook bekend als Brahmi, wordt traditioneel gebruikt ter ondersteuning van geheugen en concentratie. Daarom wordt het in de praktijk soms geadviseerd wanneer brain fog of vergeetachtigheid op de voorgrond staat.
Maar brain fog in de overgang kent meerdere oorzaken. Hormonale veranderingen kunnen je concentratie beïnvloeden, terwijl slecht slapen en stress de klachten verder kunnen versterken. Dit kruid kan wel een goede aanvulling zijn. Het werkt geleidelijk en het effect kan merkbaar zijn na ongeveer zes tot twaalf weken.
Kurkuma bij spieren en gewrichten
Kurkuma (Curcuma longa) wordt vaak gekozen vanwege de bioactieve stof curcumine en wordt in de praktijk gebruikt bij spier- en gewrichtsklachten. Het staat bekend om zijn ontstekingsremmende eigenschappen. Het kan ook de lever ondersteunen, dat een belangrijke rol speelt bij de verwerking van hormonen. Het duurt ongeveer vier tot acht weken voordat een mogelijk effect merkbaar is.
Het is belangrijk dat je niet alleen kurkuma gebruikt bij spier- en gewrichtsklachten. Dit kruid kan ondersteuning bieden, maar een bredere aanpak is aan te raden: inclusief beweging, waaronder krachttraining, en voeding.
Kruidensupplementen werken meestal niet van de ene op de andere dag. In de praktijk wordt vaak een periode van ongeveer acht tot twaalf weken gebruikt om te beoordelen of een gekozen supplement daadwerkelijk iets voor je doet.
Dat wil niet zeggen dat je ieder supplement automatisch twaalf weken moet blijven slikken. Krijg je bijwerkingen, gebruik je medicatie of twijfel je over de combinatie? Overleg dan eerder of voordat je begint.
Merk je na een passende gebruiksperiode geen verschil, dan is “meer” of “langer” niet automatisch de oplossing. Het kan zinvoller zijn opnieuw te kijken naar de klacht, het gekozen kruid en wat er verder meespeelt.
Kruiden bevatten actieve stoffen. Juist daardoor kunnen ze iets in het lichaam doen – en juist daardoor kunnen ze soms ook invloed hebben op medicijnen.
Interacties tussen kruiden en geneesmiddelen kunnen bijvoorbeeld ontstaan doordat beide middelen invloed hebben op dezelfde lichaamsprocessen of doordat een kruid de opname of afbraak van een geneesmiddel verandert.
Gebruik je antidepressiva, bloedverdunners, schildkliermedicatie, hormoontherapie of andere voorgeschreven medicijnen? Overleg eerst met een arts voordat je start met kruidensupplementen. Hetzelfde geldt wanneer je een hormoongevoelige aandoening hebt of hebt gehad.
Ook de kwaliteit en dosering van supplementen tellen mee. Twee potjes met dezelfde plantnaam kunnen verschillende extracten en hoeveelheden werkzame stoffen bevatten.
Overleg altijd met een arts wanneer je medicijnen gebruikt en een kruidensupplement wilt gebruiken.
Kruidensupplementen kunnen ondersteuning bieden, maar zijn meestal niet de enige oplossing voor overgangsklachten. Het gaat om het totaalplaatje, inclusief voeding en leefstijl.
Welk kruidensupplement bij jou past, is afhankelijk van je klachten, in welke fase van de overgang je zit en je medische situatie.
Kruiden kunnen onderdeel zijn van je aanpak om overgangsklachten te verlichten. Ze kunnen een mooie ondersteuning bieden, maar zijn zelden de complete oplossing. Voeding, beweging, slaap, stress, darmgezondheid en eventuele tekorten aan voedingsstoffen spelen een belangrijke rol. Door niet alleen naar de klachten te kijken, maar ook naar de onderliggende oorzaken ervan, kun je gerichter kijken naar wat jou kan helpen.
Zijn je klachten ernstiger of beperken ze je dagelijks leven, dan zijn er ook andere behandelopties die mogelijk kunnen helpen, waaronder hormoontherapie en hormoonvrije medicatie.
Wil je beter begrijpen welk kruidensupplement in jouw situatie past? Een persoonlijk advies kan helpen om gerichter naar je klachten te kijken.
Vul een online medische vragenlijst in en ontvang een persoonlijk behandelplan van een arts, afgestemd op jouw situatie, voorkeur en gezondheid.