Tijdens de overgang schommelen en dalen de oestrogeen- en progesteronspiegels in je lichaam. Hoe groter die schommelingen, hoe meer klachten je kunt ervaren, zoals opvliegers of stemmingswisselingen. Bij hevige hormonale klachten kan menopauzale hormoontherapie (HRT/HT/HST) helpen door de hormoonspiegels te stabiliseren, waardoor klachten kunnen afnemen of verdwijnen.
Hormoontherapie (HRT/HT) vult de geslachtshormonen (oestrogeen en progesteron) in je lichaam aan gedurende de periode waarin je hormoonspiegels schommelen en dalen. Het stabiliseert zo de hormoonspiegels en vermindert schommelingen, waardoor de hormonale klachten sterk verminderen of zelfs volledig verdwijnen.
Bij hormoonmedicatie worden beide vrouwelijke geslachtshormonen aangevuld: oestrogeen (oestradiol) en progesteron. De aanvulling van oestrogeen vermindert de hormonale klachten die je in de overgang ervaart. Progesteron beschermt je daarnaast tegen de opbouw van te veel baarmoederslijmvlies (als gevolg van de oestrogeentoediening). Dat is belangrijk, want een overschot kan hevige bloedingen veroorzaken en de kans op baarmoederkanker vergroten. Zit je in de postmenopauze of heb je geen baarmoeder? Dan is progesteron niet nodig.
Samen met de arts ga je op zoek naar de juiste dosering hormonen die je klachten doet verdwijnen of verminderen. De dosering bouw je langzaam op. Het kan een paar maanden duren voordat je de geschikte vorm en dosis hebt gevonden.
Hormoontherapie kan overgangsklachten voor veel vrouwen snel en veilig verlichten.
Sinds de jaren ‘60 wordt hormoontherapie veel gebruikt als behandeling voor het verlichten van overgangsklachten. Verschillende internationale organisaties, zoals de North American Menopause Society, bevelen de behandeling aan als eerste en meest effectieve keus bij (vasomotore) klachten, zoals opvliegers, tijdens de overgang. HRT kan helpen bij:
HRT is niet voor iedere vrouw de eerste keuze. Bij milde klachten of wanneer iemand hier zelf (nog) niet voor wil kiezen, kan worden gekeken naar andere vormen van ondersteuning, zoals aanpassingen in leefstijl, voeding of het gebruik van niet-hormonale medicatie of supplementen.
Daarnaast zijn er medische situaties waarin hormoontherapie wordt afgeraden, zoals bij (een voorgeschiedenis van) hormoongevoelige kanker, trombose of bepaalde leveraandoeningen. Ook speelt persoonlijke voorkeur een belangrijke rol. Daarom wordt hormoontherapie altijd zorgvuldig en persoonlijk afgewogen.
Hormoonmedicatie komt in verschillende toedieningsvormen (zoals tabletten, sprays, gel, creme en ovules) en kan zowel bio-identieke als synthetische varianten van oestrogeen en/of progesteron bevatten.
De keuze voor de toedieningsvorm en de vorm van oestrogeen en/of progesteron hangt van verschillende factoren af, zoals de aard van je klachten. De meeste behandelingen die worden voorgeschreven, bevatten bio-identiek oestrogeen (oestradiol). Bio-identiek oestradiol is precies hetzelfde als het oestradiol dat je als vrouw zelf aanmaakt.
Daarnaast bevat het vaak bio-identiek progesteron of synthetisch progestageen (zoals levonorgestrel of dydrogesteron). Welke vorm het beste past, verschilt per vrouw. De één reageert beter op bio-identieke hormonen, de ander juist op synthetische of een combinatie van beide. In de praktijk wordt dit gaandeweg duidelijk en afgestemd op hoe je lichaam reageert.
Heb je nog een baarmoeder, dan wordt hormoontherapie meestal gegeven als een combinatie van oestrogeen en progesteron. Oestrogeen helpt bij het verminderen van overgangsklachten. Progesteron is nodig om het baarmoederslijmvlies te beschermen tegen een te sterke opbouw door oestrogeen. Heb je geen baarmoeder of zit je in de postmenopauze, dan is progesteron niet altijd nodig.
Hormoontherapie, (HRT/HST), zoals Femoston, Lenzetto en Utrogestan, is gericht op het stabiliseren van je hormoonspiegels. De verbetering van klachten verloopt vaak in fases. De meeste vrouwen merken de eerste kleine verlichtingen na enkele dagen. Wat je wanneer merkt, is afhankelijk van de ervaren klachten. Meestal merk je verbetering binnen enkele weken. Veel vrouwen merken na verloop van tijd dat zij beter slapen, minder last hebben van opvliegers en dat vaginale klachten afnemen. Ook kunnen spieren en gewrichten minder gevoelig worden en voelen sommige vrouwen zich energieker.
Hormoontherapie wordt vaak voor drie maanden voorgeschreven. Je lichaam moet namelijk wennen aan de nieuwe hormoonspiegels. Je kunt dan bijwerkingen ervaren die meestal tijdelijk zijn, zoals misselijkheid, onregelmatig bloedverlies of spotting of hoofdpijn.
De dosering wordt meestal langzaam opgebouwd. Het kan enkele weken tot maanden duren voordat de juiste vorm en dosering zijn gevonden. Het effect verschilt per persoon.
Hormoontherapie wordt doorgaans niet onbeperkt gebruikt. Artsen adviseren vaak om na enkele jaren te kijken of de behandeling kan worden afgebouwd en regelmatig na te gaan of de behandeling doorgezet kan worden, afhankelijk van of de voordelen nog opwegen tegen de risico's.
Hieronder zie je in één oogopslag de belangrijkste verschillen tussen hormoontherapie, hormoonvrije medicatie, supplementen en aanpassingen in voeding en leefstijl. Niet iedere vrouw wil of kan hormoontherapie gebruiken. Deze vergelijking helpt je bepalen welke optie het beste aansluit bij jouw klachten, gezondheid en persoonlijke voorkeuren.
Hormoonmedicatie wordt door specialisten gezien als de meest effectieve behandeling bij overgangsklachten, maar het brengt enkele risico’s met zich mee, zoals bij bijna elke medicatie. De risico’s gelden overwegend voor vrouwen die later in de overgang met de behandeling starten, deze langdurig gebruiken (doorgaans langer dan 5 jaar) en zijn onder andere afhankelijk van het product, toedieningsvorm, dosering en medische achtergrond. Orale hormoontherapie met oestrogeen verhoogt licht de kans op trombose, beroerte en galblaasklachten. Via de huid is het tromboserisico lager; galblaasklachten kunnen nog voorkomen. Heb je een baarmoeder, dan is naast oestrogeen altijd progesteron/progestageen nodig om baarmoederkanker te voorkomen. Gecombineerde hormoontherapie geeft een zeldzame, maar toegenomen kans op borstkanker als je deze op langere termijn gebruikt. Hormoontherapie met vaginale toepassing wordt nauwelijks opgenomen en tonen geen verhoogd risico op dergelijke risico's.
Tegelijkertijd laten recente onderzoeken zien dat vrouwen die op tijd starten met hormoontherapie (vóór 60 jaar) en deze meerdere jaren gebruiken tijdens de overgang, gemiddeld langer en gezonder leven. Zo lijkt hormoontherapie de kans op hart- en vaatziekten, dementie, botontkalking en sterfte in het algemeen te verlagen. Deze positieve effecten worden vooral gezien bij vrouwen die starten rond het begin van de overgang.
Hormoontherapie wordt afgeraden bij vrouwen met (een voorgeschiedenis van) borstkanker, hormonale kanker, herseninfarct, trombose, leverziekten en abnormaal vaginaal bloedverlies.
Bijwerkingen van hormoontherapie
Als gevolg van het toenemen van de hormoonspiegels en/of het vinden van de juiste dosis hormonen kunnen in de eerste maanden van de behandeling enkele bijwerkingen optreden:
Veel vrouwen in de overgang ervaren klachten. Gelukkig is er wat aan te doen. Er zijn verschillende soorten behandelingen mogelijk, afhankelijk van je voorkeur en medische achtergrond. Bij meerdere klachten is vaak een combinatie van behandelingen optimaal. Als hormoontherapie niet mogelijk is of niet je voorkeur heeft, kunnen de volgende opties extra ondersteuning bieden.
Behandeling per klacht, alternatief voor hormoontherapie
Natuurlijk en hormoonvrij
De basis voor een gezond lichaam
Weet je nog niet welke behandeling voor jou geschikt is? De intake bestaat uit een medische vragenlijst over jouw klachten, medische voorgeschiedenis en behandelvoorkeur. Je antwoorden geven de arts een compleet beeld van jouw situatie en behandelvoorkeur. Binnen 48 uur ontvang je een persoonlijk behandelplan. Een persoonlijk behandelplan kost € 49,95.
Waarom een behandelplan helpt:
80% van de vrouwen in de overgang ervaart klachten. Gelukkig kun je er wat aan doen. Start de intake en krijg een persoonlijk behandelplan van een arts.
Op je eigen tempo doorloop je de uitgebreide medische vragenlijst om jouw situatie en behandelvoorkeur in kaart te brengen. Daarna rond je de ID-check af en voldoe je de betaling voor het behandelplan à €49,95.
Binnen 48 uur stelt de arts een persoonlijk behandelplan op voor de eerste 3 maanden, afgestemd op jouw klachten, medische situatie en behandelvoorkeur. Jij bepaalt welke producten je wilt bestellen en voldoet de betaling.
Vragen? Stel ze in de chat aan de arts. We bewaren het advies 30 dagen zodat je er ook rustig over na kunt denken.
Binnen 3 dagen ontvang je de producten van de apotheek thuis, mét een gratis voeding- en leefstijlgids vol met tips van onze hormoontherapeut. Zo kun je snel starten met je behandeling. Tijdens de behandeling checkt de arts bij je in. Ook kun je zelf vragen stellen via de chat.
nams-2022-hormone-therapy-position-statement.pdf
New evidence for cardiac benefit of postmenopausal hormone therapy - PubMed
A pragmatic approach to the management of menopause | CMAJ
Menopausal hormone therapy and women’s health: An umbrella review | PLOS Medicine
Menopause: Study lists the benefits of hormone replacement therapy