Els (71): “Als ik destijds beter begeleid was, had ik misschien minder last gehad”

Voor Els zijn vooral haar pijnlijke gewrichten het zwaarst. “Mijn bovenarmen en schouders doen al dertig jaar pijn. Ik weet natuurlijk niet of het alleen door de overgang komt, maar destijds werd die mogelijkheid niet eens besproken. Artsen schoven het al snel op artrose. Terwijl ik nu denk: had iemand me maar uitgelegd welke rol hormonen hierin kunnen spelen.”

Dat besef kwam pas veel later. “Toen ik erover sprak met mijn dochter, schrok ik. Ik dacht echt: als ik dit allemaal eerder had geweten, had ik waarschijnlijk andere keuzes gemaakt.”

Els kreeg een bloedonderzoek en een botscan, wat leidde tot de conclusie dat ze in de overgang zat én dat haar botdichtheid “goed” leek. “Daarmee was het klaar,” zegt ze. Huisartsen zagen vooral dat ze ‘stevig gebouwd’ was, hetgeen mogelijk zou beschermen tegen kraakbeenverlies.

Met wat we nu weten, ziet Els verschillende momenten waarop extra onderzoek of verwijzing nuttig had kunnen zijn:

• advies over voeding, supplementen (zoals vitamine D, mogelijk calcium, collageen),
• begeleid bewegen / fysiotherapie gericht op stabiliteit en kracht,
• slaapoptimalisatie (slaaphygiëne, circadiaans ritme) om herstel te bevorderen.
• meer inzicht in haar hormonale profiel – al wordt zo’n uitgebreid onderzoek meestal alleen gedaan bij een vermoeden van een afwijking,
• een zorgvuldiger beoordeling van haar gewrichtsklachten in relatie tot hormonale veranderingen – iets wat doorgaans alleen gebeurt als er een specifieke indicatie is.

Destijds misten deze opties vaak in de standaardzorg; er was weinig aandacht voor hormoontherapie buiten de gangbare opvliegers-driehoek. Vaak bleef het advies steken bij: “Even op je tanden bijten.”

Els ervaart tot op de dag van vandaag gewrichtspijn, slecht slapen, en soms mentale uitputting. Maar ze gelooft dat met betere zorg in haar veertig- en vijftigplusperiode:

• haar klachten eerder en beter aangepakt hadden kunnen worden,
• misschien was de pijn minder chronisch geworden,
• had ze geleerd copingstrategieën te gebruiken (zoals gerichte beweging, ontspanningstechnieken, slaapoptimalisatie),
• mogelijk had hormoontherapie (mits passend en goed begeleid) een rol gespeeld in het remmen van sommige symptomen.

“Je hebt meer opties dan je denkt,” zegt Els nu. Ze moedigt vrouwen aan om zichzelf serieus te nemen, ook wanneer klachten in eerste instantie misschien ‘mild’ lijken. Stel vragen bij je huisarts of gynaecoloog en blijf doorvragen: wat kun je nú doen, welke behandelingen of therapieën passen bij jouw situatie? Laat je daarnaast goed informeren over hormoontherapie en bespreek de voor- en nadelen samen met een deskundige, zodat je een keuze maakt die echt bij jou past.

Ook leefstijl kan een groot verschil maken. Denk aan voldoende beweging, gezonde voeding, een goede nachtrust en – waar nodig – supplementen. En ervaar je langdurig klachten of merk je dat je niet serieus wordt genomen, zoek dan hulp bij een specialist. Volgens Els is dat misschien wel de belangrijkste boodschap: blijf nieuwsgierig, wees niet bang om door te vragen en besef dat goede zorg het verschil kan maken.

Wat als…

• Artsen destijds erkennen dat gewrichtspijn, slaapproblemen en vermoeidheid in samenhang met de overgang kunnen voorkomen;
• Informeren over hormonale veranderingen en hun invloed op lichaam en geest een standaard onderdeel was van gesprekken met vrouwen rond de veertig;
• Vroege ondersteuning via leefstijlinterventies, fysiotherapie en slaapadviezen was aangeboden;
• Hormoontherapie destijds, mits veilig toepasbaar, als optie werd besproken voor wie hinderlijke klachten had;
• Betere educatie aan vrouwen: wat je zelf kunt doen, wat je arts kan bieden, waar je hulp kunt vinden.

Volgens Els had goede begeleiding destijds niet alles kunnen voorkomen, maar misschien wel verschil gemaakt.

Het verhaal van Els laat zien hoe groot het verschil kan zijn tussen toen en nu. Al gaat het ook vandaag nog lang niet altijd goed. Door beter geïnformeerd te zijn, door te vragen en voor jezelf op te komen, kun je wél bijdragen aan betere zorg voor jezelf én voor de generatie vrouwen na jou.

Misschien vraag je je af: waar moet ik nu op letten en welke zorg is er beschikbaar? In dit artikel vind je meer gerichte informatie en praktische tips: Overgang vroeger en nu.