Premenopauze: de fase voor de overgang

Vaak worden de termen perimenopauze en premenopauze door elkaar gehaald of gebruikt voor hetzelfde: de perimenopauze. Maar de premenopauze is toch echt wat anders; het is de fase vóór de perimenopauze. Hoewel het dus geen fase van de overgang is, is het belangrijk om deze fase wel te erkennen. Want ook als je nog een regelmatige cyclus hebt, kun je al wel wat subtiele klachten van de hormoonschommelingen ervaren. Heb je last van opvliegers of vaginale droogheid? Deskundigen zeggen dat je ervan uit kunt gaan dat de perimenopauze dan is begonnen (en je dus in de overgang bent).

Vanaf je eerste menstruatie zit je in de premenopauze. Dit is de fase vóór de perimenopauze en nog geen onderdeel van de overgang. Vaak nemen hormonale klachten toe naarmate je ouder wordt en dichter bij de perimenopauze komt. Dit heeft o.a. te maken met het lagere niveau van progesteron ten opzichte van oestrogeen (oestrogeendominantie).  Niet iedere vrouw ervaart klachten in de premenopauze.

Wanneer klachten opspelen, is voor iedere vrouw verschillend. Sommige vrouwen hebben er al last van wanneer ze halverwege de dertig zijn, anderen pas in de veertig en weer anderen merken er helemaal niets van. Op jongere leeftijd worden klachten vaak niet herkend als overgangsklachten. Veel vrouwen denken dat dit pas rond hun 50e speelt. Ook worden klachten in deze fase niet altijd als overgangsklachten herkend, zelfs niet door (huis)artsen.

Je kunt de hormonale klachten ervaren als normale menstruatieklachten, toch zijn er enkele kenmerkende verschillen die het onderscheid laten zien tussen ‘normale’ menstruatieklachten en klachten die opspelen naarmate de perimenopauze dichterbij komt:

• PMS-klachten: Beginnen één tot twee weken voor je menstruatie en verdwijnen erna: er is een voorspelbaar patroon. Typische klachten zijn prikkelbaarheid, gevoelige borsten, stemmingswisselingen, een opgeblazen gevoel of hoofdpijn. PMS-klachten kunnen langzaam toenemen, mede door dalend progesteron en andere hormoonschommelingen.
• Klachten die erop duiden dat de perimenopauze nadert: Kunnen op ieder moment in de cyclus optreden en verdwijnen niet per se na de menstruatie. Er is dus geen voorspelbaar patroon. Ook kun je merken dat je klachten langzaam toenemen.

Je hormoonspiegels fluctueren tijdens je cyclus. Naarmate je verder in de premenopauze komt (zo rond je 35ste), fluctueert de oestrogeenspiegel nog zoals je gewend bent, maar begint progesteron langzaam af te nemen.

Progesteron speelt een grote rol bij de vruchtbaarheid, regelt de cyclus en helpt het evenwicht tussen de oestrogeenwaarden te bewaren. Bovendien werkt het hormoon rustgevend. Als de progesteronspiegel in de late dertigerjaren of vroege veertigerjaren langzaamaan afneemt, kan je daar klachten van opmerken.

Je menstruatiecyclus is nog regelmatig, maar wordt onregelmatiger naarmate je ouder wordt. Hoewel niet elke vrouw dezelfde overgangsklachten ervaart in de premenopauze, komen deze klachten doorgaans veel voor:

• Stemmingswisselingen
• Slechter slapen
• Niet lekker in je vel zitten
• Prikkelbaarheid
• Aankomen in gewicht
• Gevoelige of pijnlijke borsten
• Gevoeliger reageren op stress

De premenopauze is een goed moment om je leefstijl en gezondheid serieus te nemen. Dit kan helpen om klachten in de perimenopauze voor te zijn of te minimaliseren, zoals botontkalking en verlies van spiermassa, onderstreept hormoontherapeut Suzanne Rouhard. De volgende punten zijn belangrijk:

• Let op je voeding: Eet veel groente en fruit (de vezels, vitamines en mineralen in fruit kunnen bijdragen aan een gezonde hormoonhuishouding) en eiwitten, minder met snelle koolhydraten en suikers (dat zorgt voor een stabiele bloedsuiker, waar je hormoonhuishouding baat bij heeft), en zorg voor voldoende omega 3 in je voeding (dat heeft een gunstig effect op de vetsamenstelling van het bloed).
• Doe twee keer per week krachttraining: Naarmate je ouder wordt verlies je spiermassa en botdichtheid, dat is onvermijdelijk. Je kunt dit proces vertragen door goed voor jezelf te zorgen. Krachttraining is bewezen effectief om botten, spieren en gewrichten nog lang sterk en gezond te houden. Belaste botten maken ter compensatie meer bot aan. Ook versterkt het je spieren en gewrichten. Bovendien maak je dopamine aan, wat direct een positief effect heeft op je stemming.
• Geef prioriteit aan je nachtrust: Slaap is een van de belangrijkste aandachtspunten van een vrouw in haar 30-er jaren. Slaap beïnvloedt je hele welzijn, zoals het risico op hart- en vaatziekten en je geheugen. Toch slaap je al gauw te weinig, vanwege alle ballen die je in deze levensfase hoog wilt houden, zeggen deskundigen. Bekijk wat helpt bij een goede nachtrust.
• Neem vaker je rust: Door hormonale schommelingen ben je in de overgang én in de jaren daarvoor gevoeliger voor stress. Neem voldoende pauzes, doe iets ontspannends (lezen, wandelen, tekenen) en probeer ademhalingsoefeningen of mindfulness. Je hebt het in deze fase van je leven eerder nodig.
• Probeer te stoppen met roken en minder met alcohol: Beide hebben negatief effect op je algehele gezondheid en kunnen overgangsklachten verergeren.
• Overweeg supplementen: Voedingssupplementen kunnen helpen om specifieke klachten te verlichten. Zo ondersteunt Herbal Female Complex bij de normale gezondheid van de vrouw en het verlichten van hormonale klachten*.

*Gezondheidsclaim(s) in afwachting van goedkeuring door de Europese Commissie.

Deskundigen zeggen dat je doorgaans op je 45ste in de perimenopauze bent. Of je daar wat van merkt, verschilt per vrouw. De een heeft veel klachten, de ander merkt weinig – al komt dat laatste bijna niet voor. Het grootste verschil? Je menstruatiepatroon verandert. Ook opvliegers en vaginale droogheid zijn duidelijke aanwijzingen dat de perimenopauze is begonnen. Gemiddeld ben je op je 51ste voor het laatste ongesteld. De dag van je laatste ongesteldheid noemen we de menopauze. Daarna volgt de postmenopauze. Heb je twijfels over je klachten en wil je weten in welke fase je zit? Een menopauzetest kan inzicht bieden.