Brain zaps

• Brain zaps komen niet vaak voor tijdens de overgang. Er is niet veel onderzoek naar gedaan en daardoor nog weinig over bekend.
• Verstoorde signaaloverdracht in het zenuwstelsel kan de zogenaamde ‘schokken’ in het hoofd of lichaam veroorzaken. Hormoonschommelingen spelen daar mogelijk een rol bij.
• Brain zaps zijn ook een bijwerking van het afbouwen van antidepressiva en andere medicatie. Stress en angst kunnen de kans op brain zaps vergroten.
• Langzaam afbouwen van medicatie is belangrijk; doe dit altijd met je huisarts. Neem daarnaast meer rust en zorg voor een goede nachtrust. Slaaptekort kan klachten verergeren.

De precieze oorzaak van brain zaps in de overgang is nog niet bekend. Wat er precies in je lichaam gebeurt waardoor je zo’n schok voelt, is dus onduidelijk. Wel denken experts dat schommelingen in je hormonen hierbij een rol kunnen spelen.

Waarschijnlijk zorgen de hormoonschommelingen ervoor dat je zenuwstelsel signalen niet goed verwerkt. Neuronen in je brein kunnen dan hun werk minder goed doen. Die miscommunicatie kan een korte schok in je hoofd geven, of ergens anders in je lichaam.

Ook helpt oestrogeen normaal bij de aanmaak van het gelukshormoon serotonine. Daalt je oestrogeen, dan kan ook je serotonine afnemen. Dat is ook een van de redenen waarom je tijdens de overgang somber kan zijn. Maar als die daling heel plots is, kun je een schoksensatie voelen.

Veel vrouwen zeggen dat de schokjes in het hoofd ook wel een gevoel van kortsluiting geven. Het is geen veelgehoorde klacht van de overgang, maar het komt wel degelijk voor. Doordat onderzoek naar brain zaps en de overgang ontbreekt, is het lastig te zeggen op welk moment en hoe vaak dit voorkomt.

Wel blijkt uit onderzoek van het Nederlands Bijwerkingencentrum Lareb dat vrouwen hier na het stoppen met antidepressiva meer last van hebben dan mannen. Ook wordt aangegeven dat het eerder voorkomt net voordat je in slaap valt, net voor een opvlieger of bij slaapgebrek.

Andere overgangsklachten kunnen een rol spelen bij het ontstaan van brain zaps. Zo kunnen angstgevoelens en stress de kans op brain zaps mogelijk vergroten. Stress heeft effect op het zenuwstelsel. Veel (mentale) stress kan dus ook de werking van neuronen beïnvloeden.

Ook is er wetenschappelijk bewijs dat het stoppen met bepaalde medicatie (met name antidepressiva) brain zaps kan veroorzaken. Dat kan gebeuren als je abrupt stopt, maar ook als je de medicatie rustig afbouwt. Dat komt door een plotseling tekort aan serotonine in je hersenen. Drugsgebruik kan mogelijk ook een oorzaak zijn. Na het gebruik van drugs vind er ook een serotonineafname plaats in je brein.

Er zijn verschillende manieren om brain zaps effectief aan te pakken. Je hoeft er niet mee te leren leven. Je kunt je lichaam op een natuurlijke manier ondersteunen met gezonde voeding, voldoende beweging en rust. Daarnaast zijn er supplementen, medicijnen en hormoontherapie (HST) die kunnen helpen.

Als je hormoonhuishouding tijdens de overgang verandert, kan dat invloed hebben op onder meer je energieniveau, slaap, spijsvertering en stofwisseling. Gezonde voeding, voldoende beweging en rust helpen om klachten te voorkomen of verlichten. Kleine aanpassingen kunnen al verschil maken in hoe je je voelt.

Bij gebruik van medicijnen of supplementen ondersteunt een evenwichtige leefstijl je lichaam bij de opname van voedingsstoffen en het verwerken van medicijnen. Hierdoor zijn supplementen en medicatie effectiever. Wat deskundigen adviseren bij brain zaps:

• Bouw medicatie langzaam af. Brain zaps zijn in veel gevallen een bijwerking van het stoppen met medicatie, zoals antidepressiva. Bouw je medicatie daarom stap voor stap af. Doe dit altijd in overleg met je huisarts.
• Maak van rust een prioriteit. We zijn zo gewend aan stress dat we vergeten hoe we rust moeten nemen. Soms hebben we niet eens door dat we stress hebben, omdat het onze standaard modus is geworden. Je kunt de stressreactie in je lichaam zelf verminderen. Dat doe je door simpelweg meer rust te nemen. Neem genoeg pauzes, doe ontspanningsoefeningen, wandel in de natuur, schrijf je gedachten van je af en doe vaker niks. Probeer ook minder taken op je te nemen. In de overgang ben je ook gevoeliger voor stress, waardoor je rust harder nodig hebt.
• Eet voldoende aminozuren (L-tryptofaan). Tryptofaan wordt in het lichaam omgezet naar serotonine. Je vindt de stof van nature onder andere in zalm, eieren, gevogelte en melkproducten. Ondanks gebrek aan wetenschappelijk bewijs, wordt het gebruikt als supplement bij bijvoorbeeld slaapproblemen, hormonale klachten en sombere gevoelens.
• Focus op een goede nachtrust. Slaap is de belangrijkste vorm van rust. Slaaptekort beïnvloedt je hersenen en maakt je gevoeliger voor stress. Daardoor kan je ook weer slechter slapen. Supplementen voor een betere nachtrust kunnen ondersteuning bieden.