Fibromyalgie

Tijdens de overgang kan spier- en bindweefselpijn, vermoeidheid en stijfheid toenemen. Deze chronische en ingrijpende pijnklachten noemen we fibromyalgie. Mogelijk spelen hormonale schommelingen een rol. Weten wat je klachten beïnvloedt en wat helpt, is belangrijk.

Close-up of a woman with grey-blonde hair in a beige wrap, looking calmly at the camera in soft natural light.

In het kort

  • Fibromyalgie uit zich in spierpijn, gewrichtspijn, stijfheid en vermoeidheid (ook na een goede nacht slaap). Je lichaam kan zwaar aanvoelen. Alsof je spieren protesteren bij beweging. Ook kun je duizelig zijn of moeite hebben met concentreren.
  • De klachten kunnen je beperken in je dagelijks leven, zowel op werk als thuis en in je sociale leven.
  • Tijdens de overgang kunnen die klachten verergeren. Mogelijk speelt de afnemende oestrogeenspiegel een rol. Daardoor komen pijnprikkels intenser binnen.
  • Fibromyalgie komt dan ook het vaakst voor bij vrouwen in de leeftijd van de overgang.
  • Er zijn verschillende manieren om minder last te hebben van fibromyalgieklachten. Door kleine aanpassingen in je leefstijl kan de pijn verlichten. Ook supplementen, medicijnen en hormoontherapie kunnen helpen.
De diagnose fibromyalgie gaf rust. Ik begrijp nu eindelijk wat er speelt en wat ik eraan kan doen.
A middle-aged woman with light brown curly hair, wearing a beige knit cardigan and white top, accessorized with a delicate necklace and small earrings. She presents a warm and approachable demeanor, her soft expression reflecting a sense of comfort and serenity within the cozy, softly lit indoor setting.
Manon53 jaar

Wat gebeurt er in je lichaam?

Tijdens de overgang kunnen de pijnklachten van fibromyalgie intenser worden. Hoe dat komt, is nog niet duidelijk. Mogelijk spelen hormonale veranderingen een rol. Tijdens de overgang schommelt en daalt de oestrogeenspiegel. Oestrogeen speelt een rol bij de beleving van pijn; het helpt om pijnsignalen te dempen. Als de hormoonspiegel afneemt, kunnen pijnprikkels intenser binnenkomen.

Bij fibromyalgie raakt de pijnverwerking in het centrale zenuwstelsel verstoord. Dat wordt centrale sensitisatie genoemd. Schommelingen in de neurotransmitters serotonine en dopamine spelen hierbij een rol: ze beïnvloeden niet alleen je stemming, maar ook hoe je pijn ervaart.

Een lichte aanraking (bijvoorbeeld een kledingstuk dat langs je huid strijkt) kan ineens scherp of branderig aanvoelen. Ook geluiden, licht of emoties kunnen intenser zijn, waardoor je sneller overprikkeld raakt.

Fibromyalgie komt het vaakst voor bij vrouwen tussen de 40 en 60 jaar. Ongeveer 2 procent van de bevolking heeft fibromyalgie, meestal zijn dat vrouwen. Het percentage vrouwen met fibromyalgie stijgt van minder dan 1 procent in de leeftijdsgroep 18 tot 30 jaar tot bijna 8 procent bij vrouwen tussen de 55 en 64 jaar. Daarna neemt dit percentage weer af.

Woman with short blonde hair in a grey knit sweater sitting curled up, looking thoughtfully to the side in a softly lit interior.

Andere oorzaken

Fibromyalgie ontstaat vaak door een samenspel van factoren. Erfelijke aanleg kan de gevoeligheid voor pijn verhogen. Chronische stress en een slechte nachtrust kunnen invloed hebben op hoe je zenuwstelsel prikkels verwerkt en klachten triggeren of verergeren. Bij sommige vrouwen ontwikkelen de klachten zich na een ingrijpende gebeurtenis, zoals een operatie of ongeluk.

Wanneer is het fibromyalgie?

Fibromyalgie laat geen meetbare afwijkingen in het lichaam zien. Daardoor wordt de diagnose gesteld op basis van je klachten en door andere aandoeningen uit te sluiten. Dit proces kan lang duren. Dat kan frustrerend zijn en onzeker maken.

De diagnose wordt vaak gesteld door een arts, vaak een reumatoloog. De arts kijkt naar hoelang de klachten aanhouden (minimaal drie maanden) en beoordeelt pijn in verschillende gebieden van je lichaam. Dat gebeurt met de actuele fibromyalgiescore, een score waarin de ernst van klachten en het aantal pijnlijke gebieden worden meegenomen. Met bloedonderzoek sluit de arts uit dat er sprake is van andere aandoeningen, zoals schildklierproblemen of vitaminetekorten. Als je de klachten eenmaal (h)erkent, kun je keuzes maken om met je klachten om te gaan.

Persoonlijke menopauzezorg, begeleid door artsen

Een persoonlijk productadvies voor je overgangsklachten

Welke behandeling kan helpen?

Er zijn verschillende manieren om minder last te hebben van pijnklachten. Fibromyalgie is niet te genezen, maar je kunt je lichaam wel op een natuurlijke manier ondersteunen met gezonde voeding, voldoende beweging en rust. Daarnaast kunnen supplementen, medicijnen en hormoontherapie (HST) helpen.

Voeding en leefstijl: de basis op orde

Als je hormoonhuishouding tijdens de overgang verandert, kan dat invloed hebben op onder meer je energieniveau, slaap, spijsvertering en stofwisseling. Gezonde voeding, voldoende beweging en rust helpen om klachten te voorkomen of verlichten. Kleine aanpassingen kunnen al verschil maken in hoe je je voelt. Fibromyalgia kan niet alleen fysiek zwaar zijn, maar ook mentaal veel van je vragen. Wees mild voor jezelf en luister naar je grenzen.

Bij gebruik van medicijnen of supplementen ondersteunt een evenwichtige leefstijl je lichaam bij de opname van voedingsstoffen en het verwerken van medicijnen. Hierdoor zijn supplementen en medicatie effectiever. Wat deskundigen adviseren bij fibromyalgie:

  • Voeding kan invloed hebben op je energie, ontstekingsreacties en hoe je pijn ervaart. Eet onbewerkte producten (focus op groenten, volkorenproducten en gezonde vetten) en beperk suiker, alcohol en frisdranken. Deze producten kunnen laaggradige ontstekingen verergeren. Drink ook genoeg water.
  • Magnesium en vitamine D zijn belangrijk voor een normale werking van de spieren en genoeg energie. Overweeg supplementen in overleg met een arts.
  • Rustige en regelmatige beweging houdt je spieren soepel en kan pijnprikkels verminderen. Denk aan wandelen, zwemmen of fietsen. Yoga en tai chi helpen ook om je zenuwstelsel tot rust te brengen.
  • Een goede nachtrust en het verminderen van stress kunnen helpen om pijnklachten te verminderen. Focus je op een goede slaaphygiëne. Leg de lat ook niet te hoog en plan vaker rustmomenten in, bijvoorbeeld met mindfulness, rustige ademhalingsoefeningen of een warm bad.
  • Warmte (zoals een kruik of infraroodlamp) kan pijnlijke spieren tijdelijk verlichting geven.
  • Sommige vrouwen hebben baat bij cognitieve gedragstherapie (CGT). CGT richt zich niet op het ‘wegpraten’ van pijn, maar kan helpen om stress te verminderen, beter te slapen en pijnprikkels anders te ervaren. Bespreek met je huisarts of een andere zorgverlener of CGT in jouw situatie een optie is.
  • Onverwerkte emoties of trauma’s kunnen invloed hebben op fibromyalgie. Een psycholoog kan dan EMDR of andere technieken overwegen om de klachten breder aan te pakken. Bespreek dit met je huisarts of behandelaar.

Hormoontherapie

Tijdens de overgang veranderen de hormonen oestrogeen en progesteron in je lichaam: ze gaan schommelen en verdwijnen grotendeels als je menstruaties volledig gestopt zijn. Dit kan klachten geven als opvliegers, vaginale droogheid of fibromyalgie. Bij vervelende klachten is hormoontherapie (HST) de meest effectieve behandeling. Door het tekort aan hormonen op te vullen, nemen de klachten af. Zo kan je lichaam weer in balans komen en krijg je energie en rust terug in je dagelijks leven.

Hormoontherapie wordt altijd voorgeschreven door een arts en zorgvuldig afgestemd op jouw persoonlijke situatie, zodat de behandeling veilig en effectief is.

Hormoonvrije medicatie

Veel vrouwen weten niet dat er naast hormoontherapie bewezen effectieve hormoonvrije medicatie is om overgangsklachten te verlichten. Waar hormoontherapie meerdere klachten tegelijk kan verminderen, werkt hormoonvrije medicatie vaak specifiek op één klacht. Denk aan bepaalde antidepressiva (SNRI’s) bij opvliegers, ontstekingsremmers bij gewrichtspijn of maagzuurremmers bij brandend maagzuur.

Hormoonvrije medicatie wordt altijd voorgeschreven door een arts. Het kan een goede keuze zijn voor wie geen hormoontherapie wil of kan gebruiken. Ze werken rechtstreeks op de klacht, zonder invloed te hebben op je hormoonhuishouding. Zo kun je gericht je klachten verlichten en je lichaam ondersteunen.

Supplementen

Tijdens de overgang verandert onder andere de manier waarop je lichaam energie aanmaakt, spieren opbouwt en de huid herstelt. Je kunt deze processen op een natuurlijke manier ondersteunen met hoogwaardige supplementen. Magnesium, vitamine D en omega-3 zijn aan te raden voor elke vrouw in de overgang. Supplementen kunnen zich ook op specifieke klachten richten zoals opvliegers, slecht slapen en fibromyalgie:

De werking van supplementen kan per persoon verschillen. Dat hangt onder andere af van je leefstijl en je gezondheid. Ook de kwaliteit van het product bepaalt hoe goed het werkt. Kies daarom voor hoogwaardige supplementen, zonder onnodige vulstoffen.

Persoonlijke menopauzezorg, begeleid door artsen

Verlicht je overgangsklachten

Vul een online medische vragenlijst in en ontvang een persoonlijk productadvies van een arts, afgestemd op jouw situatie, voorkeur en gezondheid.  

Of