Hoog cholesterol

• Cholesterol is een vetachtige stof in je bloed die je lichaam nodig heeft om goed te functioneren. Maar een te hoog cholesterol kan schadelijk zijn. Het verhoogt het risico op een verhoogde kans op hart- en vaatziekten, beroertes of een hoge bloeddruk.
• Bij veel vrouwen stijgt de cholesterol tijdens de overgang. Meestal gebeurt dat ongemerkt, tot het wordt ontdekt tijdens een bloedonderzoek.
• Oestrogeen beïnvloedt de cholesterolwaarden en beschermt het hart en de bloedvaten. Als de oestrogeenspiegel tijdens de overgang daalt, loop je een groter risico op een te hoog cholesterol.
• Je kunt zelf je cholesterolwaarden verlagen door goed te letten op wat je eet en hoeveel je beweegt. Je leefstijl speelt een grote rol.

Cholesterol is een vetachtige stof in je bloed die je lichaam nodig heeft om goed te functioneren. Je maakt het vooral zelf aan (dat gebeurt in de lever), maar je krijgt ook binnen via voeding. Je lichaam gebruikt cholesterol voor de opbouw van celmembranen, de aanmaak van vitamine D en gal en als bouwsteen voor belangrijke hormonen (waaronder oestrogeen, progesteron en cortisol). Het heeft dus een belangrijke functie.

Er zijn drie soort cholesterol:

• LDL-cholesterol: vervoert cholesterol naar cellen. Te veel LDL (vooral geoxideerd LDL) kan zich ophopen in de bloedvaten en de bloedvaten vernauwen. Dit verhoogt je risico op hartproblemen.
• HDL-cholesterol: ruimt overtollig cholesterol op en brengt het terug naar de lever. Hoe hoger de waarde, hoe beter.
• Triglyceriden: een andere vetsoort in je bloed. Triglyceriden stijgen door te veel suiker, alcohol of (ongezond) eten. Ook dit verhoogt het risico op hartziekten.

De wisselwerking tussen deze soorten cholesterol is belangrijk: het gaat niet om één waarde, maar om de balans tussen LDL, HDL en triglyceriden. Die combinatie zegt uiteindelijk het meest over je hartgezondheid. Als het totaal cholesterol uit balans raakt, merk je daar niets van. Maar de gevolgen kunnen groot zijn: een verhoogde kans op hart- en vaatziekten, beroertes of een hoge bloeddruk.

Tijdens de overgang daalt de oestrogeenspiegel. Oestrogeen beschermt het hart en de bloedvaten. Het helpt om je cholesterolwaarden in balans te houden: het verhoogt het HDL-cholesterol (het ‘goede’ cholesterol) en houdt het LDL-cholesterol (het ‘slechte’ cholesterol) laag. Als je lijf minder oestrogeen aanmaakt, raakt die balans verstoord.

Ook slaat je lichaam in de overgang vet vaker op je buik op. Je krijgt een klein buikje. Dat is normaal, maar buikvet maakt ook ontstekingsstoffen aan die je bloedvaten kunnen beschadigen. Dat verhoogt het risico op hartproblemen. Uit onderzoek blijkt dat ongeveer 60 procent van de vrouwen boven de 50 jaar een verhoogde LDL-cholesterol ontwikkelt. Wil je weten wat gezonde waarden zijn? Kijk op de website van de Hartstichting.

Voeding, beweging, stress en erfelijkheid beïnvloeden ook je cholesterolwaarden. Snelle koolhydraten (denk aan wit brood, frisdrank of koekjes) zorgen voor pieken in je bloedsuikerspiegel en kunnen je triglyceriden verhogen. Triglyceriden zijn een vetsoort in je bloed die, net als LDL, het risico op hart- en vaatziekten kan vergroten. Koolhydraten beïnvloeden zo indirect je vetstofwisseling.

Als je veel stress hebt, maakt je lichaam het stresshormoon cortisol aan. Dat kan indirect je vetstofwisseling verstoren. Langdurig zitten (bijvoorbeeld op kantoor) verlaagt daarnaast de activiteit van enzymen die vet afbreken in je bloed. Daarom kan veel stilzitten je cholesterolwaarde verslechteren, zelfs als je verder gezond eet.

Er zijn verschillende manieren om een hoog cholesterol effectief aan te pakken. Je hoeft er niet mee te leren leven. Je kunt je lichaam op een natuurlijke manier ondersteunen met gezonde voeding, voldoende beweging en rust. Daarnaast kunnen supplementen helpen bij een goede algehele gezondheid.

Als je hormoonhuishouding tijdens de overgang verandert, kan dat invloed hebben op onder meer je energieniveau, slaap, spijsvertering en stofwisseling. Gezonde voeding, voldoende beweging en rust helpen om klachten te voorkomen of verlichten. Kleine aanpassingen kunnen al verschil maken in hoe je je voelt.

Bij gebruik van medicijnen of supplementen ondersteunt een evenwichtige leefstijl je lichaam bij de opname van voedingsstoffen en het verwerken van medicijnen. Hierdoor zijn supplementen en medicatie effectiever. Wat deskundigen adviseren bij een hoog cholesterol:

• Let op wat je eet. Eet voldoende gezonde vetten (zoals extra vierge olijfolie, walnoten en vette vis) en veel vezels (zoals havermout, peulvruchten, zilvervliesrijst en groenten). Vezels helpen je lichaam om overtollig cholesterol af te voeren.
• Zorg dat je voldoende vitaminen binnenkrijgt. Vitamine C (uit groente en fruit) en vitamine D (uit zonlicht) kunnen bijdragen aan gezonde cholesterolwaarden. Vitamine E is een antioxidant die vetten in je lichaam, waaronder LDL, helpt beschermen tegen oxidatie. Bij een tekort kan een supplement helpen.
• Vermijd lang zitten. Sta elk half uur even op en beweeg twee tot drie minuten.
• Beweeg dagelijks. Doe zowel aan cardio als aan krachttraining en kies een sport die je leuk vindt, zoals wandelen, pilates, fietsen, yoga of tai chi. Alles telt.
• Verminder stress. Chronische stress is schadelijk voor je cholesterol. Gun jezelf regelmatig een pauze, zorg voor voldoende slaap en zoek steun wanneer dat nodig is. Ook mindfulness, yoga en ademhalingsoefeningen kunnen helpen om het stresshormoon cortisol te verlagen.

Tijdens de overgang verandert onder andere de manier waarop je lichaam energie aanmaakt, spieren opbouwt en de huid herstelt. Je kunt je lichaam bij deze processen op een natuurlijke manier ondersteunen met hoogwaardige supplementen. Magnesium, vitamine D en omega-3 zijn aan te raden voor elke vrouw in de overgang.

De werking van supplementen hangt onder andere af van je leefstijl en je gezondheid, en kan per persoon verschillen. Ook de kwaliteit van het product bepaalt hoe goed het werkt. Kies daarom voor hoogwaardige supplementen, zonder onnodige vulstoffen.