Vaginale droogheid na de menopauze: Waarom het niet vanzelf verdwijnt en wat je kunt doen

De reden is de daling van oestrogeen. Misschien merk je het al in de perimenopauze: je vagina voelt droger aan, omdat je oestrogeenspiegel begint te schommelen en geleidelijk daalt. In de menopauze en daarna kan dat nog sterker worden, omdat je oestrogeenniveau laag blijft.

Oestrogeen speelt een belangrijke rol in de gezondheid van je vagina. Ontdek hoe het invloed heeft op vaginale droogheid. Kort samengevat kan een daling van oestrogeen leiden tot:

• Je slijmvlies krijgt minder doorbloeding en droogt sneller uit.
• Je vaginawanden worden dunner en minder elastisch, wat de droogheid versterkt.
• Je lichaam maakt minder natuurlijke afscheiding aan, waardoor je sneller last kunt krijgen van irritatie of pijn (bijvoorbeeld tijdens het vrijen).
• De pH-waarde verandert, omdat er minder melkzuurbacteriën zijn om de zuurgraad in balans te houden.

Ongeveer een derde van de vrouwen in de overgang krijgt te maken met vaginale droogheid. Dat is normaal, al kan het wel vervelend zijn. Hoe deze klachten zich precies uiten, is per vrouw anders. De één heeft meer jeuk, de ander ervaart pijn bij dagelijkse dingen zoals fietsen, en weer een ander heeft pijn of zelfs bloedingen tijdens de seks.

Maar vaginale droogheid is niet het enige waar je last van kunt krijgen tijdens de overgang. Door de hormonale veranderingen die je lichaam doormaakt, kunnen er nog meer vaginale klachten opduiken. Bijvoorbeeld:

• Pijn bij het plassen: Door de afname van oestrogeen kan de plasbuis droger worden, waardoor je ineens pijn voelt tijdens het plassen.
• Terugkerende infecties: De verandering in de pH-waarde van je vagina maakt je gevoeliger voor infecties, zoals urineweginfecties en vaginale schimmelinfecties.
• Minder zin in seks: Als je vagina droog aanvoelt, kan dat seks minder prettig maken. Het is dan ook logisch dat je minder zin hebt in seks.
• Plasdrang: Oestrogeen ondersteunt de vaginale spieren en weefsels. Als dat daalt, kunnen de spieren verzwakken, wat kan leiden tot verzakking en plasdrang.
• Urineverlies: Door minder doorbloeding en een minder elastische vaginawand kan er meer druk op je blaas komen. Dit kan leiden tot ongewild urineverlies, bijvoorbeeld bij hoesten of lachen.

Veel overgangsklachten verdwijnen vanzelf zodra je lichaam zich heeft aangepast aan de lagere hormoonspiegels na de postmenopauze. Helaas geldt dit niet voor vaginale droogheid. Na de menopauze blijft je oestrogeenniveau laag, waardoor vaginale droogheid meestal blijft bestaan. Je kunt de klachten verlichten met goede verzorging of glijmiddelen, maar de oorzaak zelf verdwijnt niet.

Daarnaast verandert je lichaam naarmate je ouder wordt. Het slijmvlies wordt van nature droger en minder elastisch, wat de klachten van vaginale droogheid kan verergeren. Ook gezondheidsproblemen zoals diabetes of auto-immuunziekten, die vaker voorkomen naarmate je ouder wordt, of het gebruik van bepaalde medicijnen (zoals antidepressiva of antihistaminica), kunnen de symptomen versterken.

Omdat vaginale droogheid na de menopauze vaak niet vanzelf overgaat, is het extra belangrijk om je lichaam op tijd de juiste ondersteuning te geven. Probeer het volgende:

• Gebruik wateroplosbare glijmiddelen (tijdens de seks). Deze verlichten vaginale droogheid en zorgen dat intiem zijn weer goed voelt.
• Let op je voeding om je vaginale gezondheid te ondersteunen. Zorg voor voldoende vitamine E, die je haalt uit noten, zaden, volkorenproducten, avocado en groene bladgroenten. Dit helpt je slijmvliezen te beschermen en goed gehydrateerd te houden. Ook essentiële vetzuren, zoals die in vette vis (zoals zalm en makreel), lijnzaad, chiazaad en walnoten, zorgen voor de juiste vochtbalans. Zink en eiwitten helpen je vaginale weefsels te herstellen.
• Beweeg elke dag. Of je nu wandelt of een andere sport doet, beweging verbetert de doorbloeding, wat essentieel is voor gezonde vaginale weefsels en helpt je vagina goed gehydrateerd te blijven.
• Drink genoeg. Dit komt waarschijnlijk niet als een verrassing, maar door voldoende water of kruidenthee te drinken, blijven je vaginale weefsels beter gehydrateerd.
• Probeer natuurlijke remedies zoals maca en duindoornolie. Maca kan je hormonele balans ondersteunen en duindoornolie hydrateert je huid. Voeg maca toe aan je smoothie of neem het als capsule, en duindoornolie is er in olie of capsules.

• Roken: Roken vermindert de doorbloeding in je lichaam, dus ook in je vaginale slijmvliezen. Minder bloedtoevoer betekent minder zuurstof en voedingsstoffen, waardoor je slijmvliezen dunner en droger worden. Dit kan het ongemak alleen maar verergeren.
• Zeep, geparfumeerde producten: Je vaginale flora is in balans dankzij goede bacteriën en een natuurlijke beschermlaag. Zeep en geparfumeerde producten kunnen deze balans verstoren, waardoor irritatie en droogheid toenemen.
• Strakke kleding: Ook strakke kleding kan zorgen voor wrijving en een broeierig milieu, wat je huid kan irriteren. Kies liever voor ademende stoffen zoals katoen en was je intieme zone alleen met water.
• Te veel suiker- en snelle koolhydraten: Suiker en snelle koolhydraten voeden slechte bacteriën en gisten, wat de balans in je vagina kan verstoren. Dit kan niet alleen leiden tot meer droogheid, maar ook tot een groter risico op schimmelinfecties of irritaties.
• Overweeg een lokale oestrogeenzalf: Heb je veel last van pijn en helpen aanpassingen in voeding en leefstijl niet voldoende? Dan kan lokale hormoontherapie helpen het hormoontekort tijdelijk aan te vullen en de vaginale droogheid te verlichten.