Prikkelbaarheid en ongeduldig zijn

Tijdens de overgang raakt het hormonale evenwicht uit balans. Dat kan ook effect hebben op je emotionele stabiliteit. Je kunt je prikkelbaar, geïrriteerd of ongeduldig voelen. Er komt op momenten een wirwar aan gevoelens los en soms herken je jezelf niet meer terug. Hoe ga je daarmee om?

Middle-aged woman in a lavender top standing on a busy sunlit street with blurred pedestrians behind her.

In het kort

  • Schommelende hormoonspiegels tijdens de overgang maken je vatbaar voor prikkelbare of ongeduldige gevoelens, irritaties en andere emotionele klachten. 70 procent van de vrouwen geeft aan last te hebben van een ontvlambaar gevoel.
  • Niet iedereen linkt mentale of emotionele klachten aan de overgang, terwijl die wel de oorzaak kan zijn.
  • Het is belangrijk dat je onder andere genoeg rust neemt. Stress en spanningen kunnen je prikkelbare gevoelens en ongeduld verergeren.
  • Daarnaast zijn er verschillende behandelingen om emotionele onrust en prikkelbaarheid effectief aan te pakken. Je hoeft die emotionele klachten niet voor lief te nemen.
Mijn dochter in de puberteit ik in de overgang, dat is geen goede combinatie kan ik je vertellen.
Middle-aged woman with short blonde hair wearing a soft knit cardigan, sitting indoors and looking thoughtfully into the distance
Iris51 jaar

Wat gebeurt er in je lichaam?

Prikkelbare gevoelens kunnen worden veroorzaakt of versterkt door hormonale schommelingen. De geslachtshormonen oestrogeen en progesteron hebben een belangrijke functie als het aankomt op je humeur. Uit wetenschappelijke onderzoeken blijkt dat oestrogeen sterk betrokken is bij het reguleren van onze stemming en ons gedrag. Oestrogeen heeft invloed op de aanmaak van de gelukshormonen serotonine en dopamine. Als de oestrogeenspiegel schommelt, kunnen die gelukshormonen dus ook schommelen.

Ook progesteron is betrokken bij onze emotieregulatie. Progesteron heeft een rustgevende werking. Als de aanmaak van progesteron in de overgang afneemt, voel je je dus eerder onrustig of gespannen. Misschien reageer je daardoor ineens kortaf, ook als dat niet je bedoeling is.

70 procent van de vrouwen geeft aan in de perimenopauze last te hebben van een prikkelbaar of ontvlambaar gevoel. Soms al voordat het menstruatiepatroon überhaupt verandert. Niet iedereen linkt dat aan de overgang, maar die kan wel de oorzaak van je klachten zijn. Ook de huisarts legt die link niet altijd als eerste. Bespreek daarom of de overgang een rol kan spelen, zodat je de juiste behandeling krijgt.

Middle-aged woman with dark curly hair in a patterned blouse and yellow cardigan, standing indoors in warm light.

Andere oorzaken

Veel vrouwen hebben bovendien last van meerdere overgangsklachten. Ook die kunnen invloed hebben op hoe je je voelt. Denk daarbij aan opvliegers, nachtzweten of een slechte nachtrust. Daarnaast ben je in de overgang gevoeliger voor stress. Dat kan je prikkelbaar of ongeduldigd maken. Tenslotte kunnen medicatie of andere onderliggende aandoeningen invloed hebben op je emotionele stabiliteit.

Goed om te weten: als de lagere oestrogeen- en progesteronspiegels na de menopauze een nieuw evenwicht vinden, knapt ook je stemming daar langzaamaan van op.

Wat merk je aan je humeur?

Hormoonschommelingen kunnen je stemming (flink) laten wankelen. Zo erg dat je jezelf soms niet herkent. Misschien herken je ook deze kenmerken:

  • Je bent chagrijnig
  • Je reageert kortaf of snauwt
  • Je raakt om kleine dingen gepikeerd
  • Je hebt woedeaanvallen
  • Je voelt je gespannen of zenuwachtig
  • Je hebt een ontevreden gevoel
  • Je voelt je onzeker
  • Je hebt plotselinge huilbuien
  • Je humeur slaat ineens om

Sombere gevoelens

Uit verschillende onderzoeken blijkt dat sombere gevoelens en angst vaker voorkomen bij vrouwen in de overgang. Als je niet eerder intens sombere gevoelens hebt gehad, is de kans groot dat hormoonschommelingen de oorzaak zijn. Antidepressiva geven daarom niet altijd de gewenste resultaten, bijvoorbeeld als de hormonale disbalans wordt veroorzaakt door een traag werkende schildklier of de overgang. Meer over somberheid.

Persoonlijke menopauzezorg, begeleid door artsen

Een persoonlijk productadvies voor je overgangsklachten

Welke behandeling kan helpen

Er zijn verschillende manieren om overgangsklachten effectief aan te pakken. Je hoeft ze niet voor lief te nemen. Je kunt je lichaam op een natuurlijke manier ondersteunen met gezonde voeding, voldoende beweging en rust. Daarnaast kunnen supplementen, medicijnen en hormoontherapie (HST) helpen. Hieronder vind je de verschillende mogelijkheden om prikkelbaarheid te verminderen.

Voeding en leefstijl: de basis op orde

Hormonale veranderingen kunnen invloed hebben op onder meer je energieniveau, slaap, spijsvertering en stofwisseling. Gezonde voeding, voldoende beweging en rust helpen om klachten te voorkomen of te verlichten. Kleine aanpassingen kunnen al verschil maken in hoe je je voelt.

Gebruik je medicijnen of supplementen? Dan ondersteunt een gezonde leefstijl je lichaam bij de opname van voedingsstoffen en het verwerken van medicijnen. Dat komt de werking van supplementen en medicatie ten goede. Wat deskundigen adviseren bij prikkelbaarheid:

  • Doe ontspanningsoefeningen. Denk aan mindfulness, ademhalingsoefeningen of een meer actieve vorm van ontspanning (wandelen, yoga, lezen, etc.). Pak vaker je rust om ongeduldige en prikkelbare gevoelens te verminderen.
  • Voed je microbioom en stabiliseer je bloedsuikerspiegel. Een gezonde darmflora en stabiele bloedsuikerspiegel ondersteunen een goed humeur. Kies voor minder koolhydraten en voldoende vezels. Eet normale porties om pieken te voorkomen, maar ook regelmatig genoeg om dips te voorkomen. Een lage bloedsuikerspiegel (honger, duizelig, zweten, nerveus) kan je prikkelbaar maken. Let ook op dat je genoeg vitamines en mineralen (500 gram groente en fruit per dag) en omega 3 binnenkrijgt.
  • Praat over je gevoelens. Krop je gevoelens niet op. Het lucht op om te praten, bijvoorbeeld met vrienden, je partner of vrouwen die hetzelfde meemaken. Ook schept het duidelijkheid voor de mensen om je heen. Als ze weten waar je doorheen gaat, begrijpen ze waarom je soms anders kunt reageren.

Hormoontherapie

Het aanvullen van de hormonen die tijdens de overgang afnemen, is de meest effectieve behandeling voor diverse overgangsklachten. Zo werkt hormoontherapie (HST) direct tegen vasomotore klachten (opvliegers en nachtzweten) en tegen vaginale klachten (zoals droogheid). Daarnaast kan HST (indirect) verbetering geven bij andere klachten, zoals slaapproblemen, concentratiestoornissen en prikkelbaarheid.

HST is niet voor iedereen de eerste keuze. Een arts bekijkt altijd zorgvuldig of deze behandeling past bij jouw gezondheid en klachten.

Ik schiet af en toe nog uit m'n slof, maar dankzij de supplementen die ik gebruik, heb ik zoveel meer rust en energie.
A woman with long, naturally draped brown hair wears a light brown knitted cardigan over a white top in an indoor setting with blurred wall decorations and furniture in the background. She appears relaxed and comfortable, projecting a sense of ease and contentment that fits the warm, cozy atmosphere of the scene.
Babette44 jaar

Hormoonvrije medicatie

Veel mensen weten niet dat er naast hormoontherapie ook bewezen effectieve hormoonvrije medicatie is om overgangsklachten te verlichten. Waar hormoontherapie meerdere klachten tegelijk kan verminderen, werkt hormoonvrije medicatie vaak specifiek op één klacht. Denk aan bepaalde antidepressiva (SNRI’s) bij opvliegers, ontstekingsremmers bij gewrichtspijn of maagzuurremmers bij brandend maagzuur.

Hormoonvrije medicatie wordt altijd voorgeschreven door een arts en kan een goede keuze zijn voor wie geen hormoontherapie wil of kan gebruiken. De medicijnen werken rechtstreeks op de klacht, zonder invloed te hebben op je hormoonhuishouding. Zo kun je je klachten gericht verlichten en je lichaam ondersteunen.

Supplementen

Tijdens de overgang verandert onder andere de manier waarop je lichaam energie aanmaakt, spieren opbouwt en de huid herstelt. Je kunt deze processen op een natuurlijke manier ondersteunen met hoogwaardige supplementen. Magnesium, vitamine D en omega-3 zijn aan te raden voor elke vrouw in de overgang. Supplementen kunnen zich ook op specifieke klachten richten zoals opvliegers, slecht slapen en prikkelbare of ongeduldige gevoelens.

De werking van supplementen kan per persoon verschillen. Dat hangt onder andere af van je leefstijl en je gezondheid. Ook de kwaliteit van het product bepaalt hoe goed het werkt. Kies daarom voor hoogwaardige supplementen, zonder onnodige vulstoffen.

Persoonlijke menopauzezorg, begeleid door artsen

Verlicht je overgangsklachten

Vul een online medische vragenlijst in en ontvang een persoonlijk productadvies van een arts, afgestemd op jouw situatie, voorkeur en gezondheid.  

Of

FAQ

Welke oefening helpt om te ontspannen?