Vaginale afscheiding

• Veel vrouwen in de overgang ervaren vaginale klachten. Een kwart van hen heeft ook last van veranderingen in de vaginale afscheiding.
• De afnemende oestrogeenspiegel kan de normale vaginale balans verstoren. Dat kan leiden tot een droge vagina en minder gezonde bacteriën en schimmels in de vagina. Dat kan irritaties veroorzaken waardoor afscheiding kan veranderen.
• Er kunnen ook anderen oorzaken een rol spelen, zoals stress, vaginale droogheid, een soa, een infectie, gezondheidsproblemen, bepaalde medicatie en verzorgingsproducten.
• Reinig je vagina alleen met een zacht washandje met lauwwarm water. Je hebt geen andere verzorgingsproducten nodig.
• Raadpleeg de huisarts bij pijn, jeuk, een sterke geur, een pusachtige, korrelige structuur, of een vreemde kleur van de afscheiding.

Tijdens de overgang ondergaat het vrouwelijk lichaam verschillende hormonale verschuivingen, waaronder een afname van het geslachtshormoon oestrogeen. De schommeling en afname van geslachtshormonen kan voor overgangsklachten zorgen, zoals opvliegers, slaapproblemen en stemmingswisselingen.

Oestrogeen zorgt onder andere voor een gezonde vagina. Het hormoon houdt de vagina vochtig en schoon. Ook ondersteunt het de vaginale flora (een balans tussen gezonde en zogenaamde pathogene bacteriën) en houdt het de groei van ongewenste bacteriën en schimmels tegen.

In de perimenopauze daalt de hoeveelheid progesteron in je lichaam sneller dan de hoeveelheid oestrogeen. Dat leidt tot een overschot aan oestrogeen. Die oestrogeendominantie kan leiden tot meer afscheiding.

Als tijdens de overgang de oestrogeenspiegels verder dalen kan dat de gezonde vaginale flora verstoren. Lage oestrogeenspiegels leiden vaak tot een dunne, droge vaginawand en minder gezonde bacteriën en schimmels in je vagina. De balans in je vaginale microbioom raakt verstoord en de droogte zorgt voor irritaties. Hierdoor kan je afscheiding veranderen van kleur, geur, substantie en hoeveelheid.

Vergelijk het met je menstruatiecyclus. Net na je menstruatie (als het baarmoederslijmvlies wordt opgebouwd) heb je vaak minder en doorzichtige afscheiding. Rondom de ovulatie (als oestrogeen opbouwt) heb je meer afscheiding. Ook is het slijmerig, dun en glad, het lijkt op eiwit. Na je ovulatie verandert de structuur. Het heeft een crèmige, plakkerige substantie en wordt wit of lichtgeel.

Uit onderzoek blijkt dat tweederde van de vrouwen in de overgang vaginale problemen ervaart. Vaginale droogheid is de meest gehoorde klacht. Maar sommige vrouwen ervaren juist het tegenovergestelde: meer en slijmerige vaginale afscheiding. Een kwart van de vrouwen heeft last van veel of abnormale afscheiding. Na de overgang vinden de lage hormoonspiegels een nieuwe balans. Dan nemen de klachten vaak af.

Ook seks kan de vagina irriteren. En een geïrriteerde vagina produceert meer afscheiding. Stress of vaginale atrofie (veranderingen in het slijmvlies van de vagina) kunnen ook leiden tot meer afscheiding.

Tenslotte kunnen bepaalde medicatie, een vaginale infectie, een soa, gezondheidsproblemen (zoals diabetes) en vaginale verzorgingsproducten abnormale afscheiding veroorzaken.

Hoe vaginale afscheiding eruitziet, kan verschillen: van waterig tot slijmerig en van doorzichtig tot bruin. Veel van die variatie is normaal. Ook is het normaal dat je afscheiding verandert als je door verschillende fases van je leven gaat. Bovendien kan dat wat voor jou normaal is, vreemd zijn voor een ander. Iedere vagina is anders.

Wat is normale afscheiding?

• Kleur: wit, doorzicht of helder
• Substantie: vloeibaar, slijmerig of crème
• Geur: geen tot een lichte geur (niet sterk of vies)
• Hoeveelheid: sommige vrouwen hebben elke dag afscheiding, anderen hebben het alleen op sommige dagen van hun cyclus. Gemiddeld zo'n halve tot hele theelepel per dag.

Wanneer wil je de huisarts raadplegen?

• Kleur: groen, donkergeel, geelgroen, bruin of grijs
• Substantie: korrelig of pusachtig
• Geur: sterke, vieze en/of visachtige geur
• Hoeveelheid: als je ineens meer afscheiding hebt dan je bent gewend
• Pijn: bij jeuk, een branderig gevoel, een gezwollen vagina, pijn aan je bekkenbodem, pijn bij het plassen en/of koorts. Deze veranderingen in je afscheiding kunnen duiden op een vaginale (schimmel)infectie of soa.

Er zijn verschillende manieren om overgangsklachten, waaronder afscheiding, effectief aan te pakken. Je hoeft er niet mee te leren leven. Je kunt je lichaam op een natuurlijke manier ondersteunen met gezonde voeding, voldoende beweging en rust. Daarnaast zijn er supplementen, medicijnen en mogelijk hormoontherapie (HST) die kunnen helpen.

Als je hormoonhuishouding tijdens de overgang verandert, kan dat invloed hebben op onder meer je energieniveau, slaap, spijsvertering en stofwisseling. Gezonde voeding, voldoende beweging en rust helpen om klachten te voorkomen of verlichten. Kleine aanpassingen kunnen al verschil maken in hoe je je voelt.

Bij gebruik van medicijnen of supplementen ondersteunt een evenwichtige leefstijl je lichaam bij de opname van voedingsstoffen en het verwerken van medicijnen. Hierdoor zijn supplementen en medicatie effectiever. Wat deskundigen adviseren bij vaginale afscheiding:

• Neem (extra) probiotica. Wetenschappelijk onderzoek lijkt aan te tonen dat probiotica de groei van goede bacteriën stimuleert. Deze bacteriën dragen bij aan een gezonde vaginale flora. Je vindt probiotica onder andere in yoghurt, kefir, zuurkool, kimchi en kombucha (gefermenteerde producten) of overweeg een supplement.
• Gebruik geen vaginale douches, zepen of andere producten voor de vagina. Je vagina reinigt zichzelf. Meer dan een zacht washandje met lauwwarm water heb je niet nodig. Andere producten leiden alleen maar tot (meer) irritatie.
• Draag katoenen ondergoed. Katoen is zacht, ademt en absorbeert vocht. In tegenstelling tot synthetische stoffen, zoals nylon en lycra. Ook het vermijden van strakke kleding kan helpen.

Het aanvullen van de hormonen die door de overgang afnemen, is de meest effectieve behandeling voor diverse overgangsklachten. Zo werkt hormoontherapie (HST) direct tegen vasomotore klachten, zoals opvliegers en nachtzweten. En tegen vaginale klachten, zoals droogheid. Daarnaast kan HST soms (indirect) verbetering geven op andere klachten zoals slaapproblemen, concentratiestoornissen en vaginale afscheiding.

HST is niet voor iedereen de eerste keuze. Een arts bekijkt altijd zorgvuldig of deze behandeling past bij jouw gezondheid en klachten.

Veel vrouwen weten niet dat er naast hormoontherapie bewezen effectieve hormoonvrije medicatie is om overgangsklachten te verlichten. Waar hormoontherapie meerdere klachten tegelijk kan verminderen, werkt hormoonvrije medicatie vaak specifiek op één klacht. Denk aan bepaalde antidepressiva (SNRI’s) bij opvliegers, ontstekingsremmers bij gewrichtspijn of maagzuurremmers bij brandend maagzuur.

Hormoonvrije medicatie wordt altijd voorgeschreven door een arts. Het kan een goede keuze zijn voor wie geen hormoontherapie wil of kan gebruiken. Ze werken rechtstreeks op de klacht, zonder invloed te hebben op je hormoonhuishouding. Zo kun je gericht je klachten verlichten en je lichaam ondersteunen.

Tijdens de overgang verandert onder andere de manier waarop je lichaam energie aanmaakt, spieren opbouwt en de huid herstelt. Je kunt je lichaam bij deze processen op een natuurlijke manier ondersteunen met hoogwaardige supplementen. Magnesium, vitamine D en omega-3 zijn aan te raden voor elke vrouw in de overgang.

De werking van supplementen hangt onder andere af van je leefstijl en je gezondheid, en kan per persoon verschillen. Ook de kwaliteit van het product bepaalt hoe goed het werkt. Kies daarom voor hoogwaardige supplementen, zonder onnodige vulstoffen.