10 mythes over de overgang ontkracht

Dat klinkt logisch, maar zo zwart-wit werkt het niet. De overgang is geen aan- en uitknop. Het is een proces dat vaak jaren duurt. In de eerste fase, de perimenopauze, kun je nog gewoon zwanger worden. Je cyclus wordt dan vaak onregelmatiger, maar je eisprong kan nog steeds plaatsvinden. 

Pas als je 12 maanden achter elkaar geen menstruatie meer hebt gehad, is de kans op een natuurlijke zwangerschap vrijwel nul. Tot die tijd blijft anticonceptie dus belangrijk als je geen zwangerschap wilt. Je vruchtbaarheid neemt in deze fase wel af, maar verdwijnt niet ineens. Bespreek daarom met een arts welke methode in jouw situatie passend is. 

Ook dat is een misverstand. De overgang hangt samen met het natuurlijke opraken van je eicelvoorraad. De pil verandert dat proces niet. Wat de pil wel kan doen, is klachten afvlakken of verbergen. Denk aan opvliegers, onregelmatig bloedverlies of stemmingsschommelingen. Daardoor lijkt het soms alsof de overgang later begint, terwijl je lichaam die fase al is ingegaan. 

Stop je met de pil, dan kunnen klachten ineens duidelijker naar voren komen. Dat voelt soms alsof alles tegelijk begint, terwijl het proces al langer bezig was. Goed om te weten: de pil is niet de standaardbehandeling voor overgangsklachten. Daarvoor zijn andere vormen van hormoontherapie die in deze fase eventueel beter kunnen passen. 

Veel vrouwen wachten te lang. Ze denken dat hulp pas nodig is als ze bijna niet meer slapen, sneller uit hun evenwicht raken of zichzelf niet meer goed herkennen. Dat is begrijpelijk, want juist in een vroeg stadium kun je veel winst boeken. 

Ook lichtere klachten verdienen aandacht. Slecht slapen, sneller geïrriteerd zijn, meer vermoeidheid of een onrustig gevoel kunnen al signalen zijn dat je hormonen veranderen. Hoe eerder je kijkt wat jouw lichaam nodig heeft, hoe groter de kans dat klachten beheersbaar blijven. Je hoeft dus niet eerst vast te lopen voordat je hulp mag vragen. 

Uit onderzoek blijkt ook dat veel vrouwen met overgangsklachten geen behandeling krijgen. Een belangrijke reden daarvoor is een gebrek aan kennis over de mogelijkheden. Juist daarom helpt het om zelf actief informatie te zoeken en op tijd het gesprek aan te gaan. 

Voor veel vrouwen voelt dat als een logisch eindpunt, maar in werkelijkheid is het eerder een kantelpunt. De laatste menstruatie, de menopauze, markeert niet het einde van het hele proces. De jaren ervoor horen erbij, maar de jaren erna net zo goed. 

 Veel klachten kunnen na de laatste menstruatie nog een tijd doorgaan. Opvliegers, slaapproblemen en stemmingswisselingen verdwijnen niet altijd meteen. Onderzoek laat zien dat ook postmenopauzale vrouwen daar nog last van kunnen hebben. Je lichaam heeft tijd nodig om zich aan te passen aan een nieuwe hormonale balans. En hoe lang dat duurt, verschilt sterk per vrouw. 

Dat klinkt geruststellend, maar zo werkt het niet altijd. Erfelijkheid speelt wel een rol bij de leeftijd waarop de overgang begint, maar het zegt lang niet alles over de klachten die je ervaart. Ook leefstijl, stress, gezondheid en omgevingsfactoren hebben invloed. 

 Je kunt dus een heel ander verloop hebben dan je moeder. Zij had weinig klachten, terwijl jij juist duidelijk merkt wat er verandert. Of andersom. Het overgangsverhaal van een ander zegt iets, maar nooit alles. Jouw lichaam volgt zijn eigen route. 

Veel vrouwen hopen dat het om een korte fase gaat. In werkelijkheid duurt de overgang meestal langer dan een paar maanden. De perimenopauze duurt vaak meerdere jaren, en sommige klachten kunnen ook na de laatste menstruatie nog aanhouden. Hoe lang dit duurt, verschilt per vrouw. 

Juist dat maakt deze fase verwarrend. Je hebt een periode waarin het best goed gaat, gevolgd door weken waarin je slechter slaapt, emotioneler bent of je energie kwijt bent. Dat op en neer gaan hoort bij de overgang. Je lichaam is bezig een nieuw evenwicht te vinden. En dat kost tijd. 

De geruststelling ligt vaak in het vooruitzicht dat je lichaam uiteindelijk weer meer in balans komt. Veel vrouwen merken dat klachten later afnemen, maar hoe deze fase verloopt verschilt sterk per persoon. 

Sombere gevoelens die je in de overgang ervaart, betekenen niet dat je mentaal instabiel bent. Je hormonen hebben invloed op je brein, je stemming en je stresssysteem. Daardoor kun je emotioneler reageren, sneller huilen, vlakker voelen of minder veerkracht ervaren dan je gewend bent. 

Dat zegt niets over je karakter of mentale kracht. Het zegt wel dat je lichaam veel te verwerken heeft. Neem deze gevoelens dus serieus, maar oordeel niet te hard over jezelf. Juist erkenning helpt. En merk je dat de somberheid blijft hangen of zwaarder wordt, trek dan op tijd aan de bel. Dat is geen zwakte, maar goede zelfzorg. 

Ook hierover bestaan veel vooroordelen. De overgang is een natuurlijk proces, maar dat betekent niet dat je klachten maar moet uitzitten. Voor veel vrouwen brengen deze jaren veel ontregeling mee. Opvliegers, slecht slapen, stemmingsschommelingen of vaginale droogheid kunnen veel invloed hebben op hoe je je voelt en functioneert. 

Hormoontherapie kan voor sommige vrouwen een effectieve behandeling zijn bij overgangsklachten. Tegenwoordig worden bij overgangsklachten vaak hormoonbehandelingen gebruikt met hormonen die dezelfde chemische structuur hebben als lichaamseigen hormonen. Dat wordt ook wel bio-identiek genoemd.  

Het blijft wel maatwerk. Niet iedereen komt ervoor in aanmerking en niet elke vorm past bij elke vrouw. Daarom is persoonlijk advies zo belangrijk. Laat je hierin niet leiden door angst of aannames, maar door feiten en een goed gesprek met een deskundige. 

Juist niet. Bewegen helpt vaak om klachten te verlichten. Regelmatig sporten ondersteunt je algemene gezondheid, verbetert je stemming en helpt om stress beter op te vangen. Ook voor slaap, spierkracht en gewicht is het een belangrijke basis.. 

Dat betekent niet dat je fanatiek moet gaan trainen als je uitgeput bent. In deze fase werkt slim bewegen vaak beter dan hard bewegen. Te intensief sporten kan je lichaam extra belasten als je al weinig herstelt. Daarom past een combinatie van krachttraining en rustige vormen van beweging, zoals wandelen, yoga of pilates, vaak goed bij deze levensfase. 

Beweging hoeft dus niet groter of zwaarder. Het moet vooral haalbaar zijn en je lichaam ondersteunen. 

Ook dat is een mythe. Opvliegers kunnen bij iedere vrouw voorkomen, ongeacht gewicht of lichaamstype. Overgewicht kan de kans op opvliegers vergroten, maar slank zijn biedt geen bescherming. 

De kern ligt in hormonale schommelingen. Die verschillen per vrouw en bepalen voor een groot deel hoe heftig klachten uitpakken. Je kunt dus gezond eten, slank zijn en toch duidelijk last hebben van opvliegers. Dat zegt niet automatisch iets over hoe goed je voor jezelf zorgt. Leefstijl en stress kunnen wel invloed hebben op de ernst van klachten, maar hormonale veranderingen blijven de basis. 

Je hoeft niet direct alles om te gooien. Kleine, gerichte stappen helpen vaak al veel. Denk aan:

• houd een paar weken bij welke klachten je ervaart

• noteer hoe je slaapt, hoe je stemming is en wanneer je klachten verergeren

• blijf regelmatig bewegen

• zorg voor genoeg herstelmomenten

• neem aanhoudende klachten serieus

• zoek tijdig advies als je merkt dat je dagelijks leven eronder lijdt

Door bewuster te kijken naar wat er verandert, krijg je vaak sneller grip op wat jou helpt.

Hulp zoeken is verstandig als klachten blijven aanhouden, sterker worden of je dagelijks functioneren beïnvloeden. Denk aan slecht slapen, stemmingsklachten, opvliegers, vermoeidheid, concentratieproblemen of veranderingen in je cyclus waar je vragen over hebt. 

Advies van de artsen kan dan veel duidelijkheid geven. Ook een hormoontherapeut kan helpen om je klachten en je patroon beter in kaart te brengen. Zo krijg je geen algemeen advies, maar een aanpak die past bij jouw lichaam en jouw fase. 

De overgang zit vol hardnekkige mythes. Daardoor kan het lastig zijn om te beoordelen wat normaal is en wanneer je ondersteuning kunt zoeken. Juist daarom is goede informatie zo belangrijk. Hoe beter je begrijpt wat er gebeurt, hoe makkelijker je keuzes maakt die echt bij je passen. 

Je hoeft deze fase niet weg te wuiven en ook niet met je klachten te blijven rondlopen. Er zijn meer mogelijkheden dan veel vrouwen denken. En goed geïnformeerd zijn, is vaak de eerste stap naar meer rust en grip. 

Blijf niet te lang rondlopen met klachten die je uit balans brengen. De samenwerkende artsen kijken samen met jou naar wat past bij jouw lichaam, jouw klachten en jouw voorkeuren. Zo krijg je helder advies van de arts en een behandeling die echt aansluit op jouw situatie.