Laatst bijgewerkt op:
Hormoontherapie: wat kun je verwachten?
Leestijd: ca. 9 minuten
Laatst bijgewerkt op:
Inhoudsopgave
De overgang is een natuurlijke fase in het leven van elke vrouw, maar ongeveer 80% van de vrouwen krijgt te maken met overgangsklachten die de kwaliteit van leven flink kunnen beïnvloeden. Als gynaecoloog, en in mijn omgeving, zie ik geregeld vrouwen die worstelen met opvliegers, slecht slapen of vaginale droogheid, maar soms ook met atypische klachten zoals jeuk, concentratieverlies, spierpijnen etc. Menopauzale hormoontherapie (ook wel HRT, HT of HST) is op dit moment de meest effectieve behandeling voor deze klachten. Maar wat kun je nu precies verwachten als je hiermee start? In dit artikel lees je voor welke klachten het werkt, wat de voordelen zijn en op welke termijn je verbetering kunt verwachten.
Wat is hormoontherapie precies?
De klachten in de overgang ontstaan doordat je eierstokken stoppen met het aanmaken van oestrogeen en progesteron. Hierdoor dalen deze hormoonniveaus, met als gevolg dat er veel in je lichaam veranderd. Heel normaal, maar je kunt wat doen om je klachten te verlichten of verminderen. Hormoontherapie (HRT of HT) vult het hormoontekort aan.
Er zijn twee hoofdvormen van HRT:
Oestrogeen-alleen therapie: Dit is voor vrouwen die geen baarmoeder meer hebben of als lokale behandeling van vaginale klachten.
Gecombineerde therapie (oestrogeen + progesteron/progestageen): Als je je baarmoeder nog hebt, is de toevoeging van een progestageen noodzakelijk. Dit beschermt het baarmoederslijmvlies tegen overmatige groei en het risico op baarmoederkanker.
Deze hormonen kunnen op verschillende manieren toegediend worden: via de mond (tabletten), via de huid (pleisters, gel of spray) of plaatselijk in de vagina.
De voordelen van hormoontherapie: wat merk je wanneer?
De verbetering van je klachten verloopt vaak in fasen. Niet alles is op dag één opgelost, maar de meeste vrouwen ervaren snel verlichting en de eerste kleine effecten al na enkele dagen. Wat merk je nu wanneer?
Opvliegers en nachtzweten: Dit zijn de meest voorkomende redenen om met hormoontherapie (HRT of HST) te starten. Bij een standaarddosering merk je vaak binnen vier weken een afname van 75% tot 80% in de ernst en frequentie van deze klachten.
Vaginale droogheid en urinewegklachten: Klachten zoals pijn bij het vrijen of herhaalde blaasontstekingen verbeteren meestal binnen twee tot vier weken na de start van (lokale) hormoontherapie.
Gewrichts- en spierpijn (soms lijkend op fibromyalgie), verbetert na meestal vier weken vaak aanzienlijk door het gebruik van hormoontherapie (HRT of HT).
Je slaapkwaliteit kan erdoor vooruitgaan, meestal na vier weken; dit komt deels doordat het nachtzweten stopt, maar de aangevulde hormonen lijken een direct gunstig effect op je slaappatroon te hebben.
Oestrogeentherapie kan binnen enkele weken helpen huidveroudering tegen te gaan door de dikte, elasticiteit en het collageengehalte beter op peil te houden.
Hormoontherapie kan duizeligheid of vertigo na vier weken al verminderen en je evenwicht kan verbeteren.
Concentratieproblemen en brain fog kunnen binnen drie weken afnemen, zodra de hormonale balans herstelt en de algemene kwaliteit van leven verbetert.
Osteoporose (botontkalking): hormoontherapie (HRT of HST) beschermt effectief tegen botverlies en vermindert het risico op botbreuken met ongeveer een derde op lange termijn.
De eerste drie maanden: de aanpassingsperiode
Hormoontherapie wordt bij aanvang meestal voor drie maanden voorgeschreven. In deze fase moet je lichaam wennen aan de nieuwe hormoonspiegels. In deze aanpassingsperiode kun je last krijgen van bijwerkingen die meestal tijdelijk zijn:
Onregelmatig bloedverlies of spotting: Dit komt voor bij ongeveer 40% van de vrouwen in de eerste zes maanden.
Lichamelijke klachten: Gevoelige borsten, lichte misselijkheid, een opgeblazen gevoel of hoofdpijn zijn bekend in de beginfase.
Toediening: Pleisters kunnen soms lichte huidirritatie geven.
De meeste van deze klachten verdwijnen in de eerste maanden. Is dat niet het geval? Geef het dan aan bij je arts. Een andere dosis of toedieningsvorm kan mogelijk beter passen.
De veiligheid: risico's in perspectief
Zoals bij elke medische behandeling, kunnen er bijwerkingen of risico's verbonden zijn met hormoontherapie (HRT of HT). Het is belangrijk om te weten dat je persoonlijke risico sterk afhangt van je leeftijd, met name wanneer je start met hormoontherapie, je gezondheidshistorie en de manier waarop je de hormonen gebruikt.
De 'window of opportunity'
Voor gezonde vrouwen die jonger zijn (ook als je start terwijl je nog (enkele) menstruaties hebt), dan 60 jaar of minder dan 10 jaar in de menopauze zijn, zijn de voordelen van hormoontherapie (HRT of HST) doorgaans groter dan de risico’s. Dit heet het ‘window of opportunity’. Start je veel later (na je 60e of 70e), dan nemen de absolute risico’s op hart- en vaatziekten en beroertes toe.
Bio-identiek of synthetisch?
Hormoontherapie kan gegeven worden met verschillende vormen van oestrogeen en progesteron.
Bio-identieke hormonen zijn gelijk aan de hormonen die je lichaam zelf aanmaakt. Ze worden ook op dezelfde manier afgebroken. Voor veel vrouwen en artsen heeft dit de voorkeur.
Synthetische hormonen hebben dezelfde werking, maar hebben een andere biochemische structuur. Ze bootsen de werking van lichaamseigen hormonen na.
Toedieningsvormen
Er zijn verschillende toedieningsvormen van hormoontherapie. Welke vorm het beste past, is afhankelijk van je klachten en persoonlijke situatie.
Orale toediening: denk aan tabletten en capsules. De hormonen worden in de lever verwerkt wat een (licht) verhoogd risico geeft op andere aandoeningen.
Toediening via de huid (transdermaal): denk aan gels, zalven en pleisters. Doordat de hormonen via de huid worden opgenomen, volstaat een lagere dosering vaak. De hormonen gaan ook niet via de lever, waardoor de risico's op andere aandoeningen beperkt zijn.
Vaginale hormoontherapie: zoals crèmes en ovules. Ze geven een lage dosis direct in de vagina. Dit kan soms vaginale irritatie geven, maar er is geen effect op de rest van het lichaam, omdat deze variant lokaal werkt. Deze toedieningsvorm is dus ook alleen geschikt voor het behandelen van lokale klachten (droogheid, pijn bij seks en soms voor terugkerende urineweginfecties)
Toediening via de huid of lokaal (vaginaal) heeft de voorkeur, omdat dit de minste risico's geeft.
Is hormoontherapie voor iedereen?
Nee, er zijn situaties waarin je extra voorzichtig moet zijn of hormoontherapie (HRT of HT) niet moet gebruiken. Dit geldt bijvoorbeeld bij een geschiedenis van borstkanker, onverklaard vaginaal bloedverlies, ernstige leverziekte, galblaasaandoeningen of een recent doorgemaakt hartinfarct of beroerte.
Hoe lang gebruik je hormoontherapie?
Er is geen strikte regel voor wanneer je moet stoppen met hormoontherapie. De behandeling is maatwerk. Er dient eens in de zoveel tijd besproken te worden of HRT nog steeds van toegevoegde waarde is. Veel vrouwen gebruiken hormoontherapie (HRT/HST) gedurende de periode dat hun klachten het heftigst zijn, vaak zo'n 5 jaar. Vrouwen met een vroege overgang (Prematuur Ovariële Insufficiëntie of POI, voor de leeftijd van 40 jaar) hebben een langere behandeling nodig.
Hormoontherapie bij SeeMe-nopause
Hormoontherapie kan je kwaliteit van leven in de overgang enorm verbeteren. Het is belangrijk om niet in stilte te lijden. Bij SeeMe-nopause kun je terecht voor online menopauzezorg. Aan de hand van een intake stelt een onafhankelijk arts een persoonlijk behandelplan op, afgestemd op je persoonlijke situatie, medische voorgeschiedenis en wensen. De arts kiest de beste en veiligste behandeling voor jou. Is dat hormoontherapie? Dan kiest de arts veelal voor bio-identieke hormonen via de huid of lokaal.
Persoonlijke menopauzezorg, begeleid door artsen
Vul een online medische vragenlijst in en ontvang een persoonlijk behandelplan van een arts, afgestemd op jouw situatie, voorkeur en gezondheid.
Of
