Bij vitamine D in de overgang gaat het om meer dan alleen het voorkomen van een tekort. Juist in deze fase kan een lage waarde samengaan met meer klachten, minder sterke botten en een lagere kwaliteit van leven. Kijk daarom niet alleen of je geen tekort hebt, maar vooral of je waarde hoog genoeg is om je lichaam echt goed te ondersteunen.
Veel vrouwen krijgen te horen dat ze binnen de marge zitten, terwijl die waarde in de overgang nog steeds te laag kan zijn om je lichaam echt goed te ondersteunen.
Vitamine D is in de overgang belangrijk, omdat het niet alleen je botten en spieren ondersteunt, maar mogelijk ook invloed heeft op je stemming, weerstand en energieniveau. In deze fase is dat extra belangrijk, omdat je lichaam in korte tijd veel moet opvangen.
Door de schommeling en daling van oestrogeen verandert er veel. Je botafbraak neemt toe, je spierkracht kan afnemen en je herstel voelt soms minder vanzelfsprekend. Een lage vitamine D-spiegel kan die verschuivingen versterken. Daardoor kan iets wat al kwetsbaarder wordt in deze fase, nog sneller uit balans raken.
Juist in deze fase is vitamine D meer dan een bijzaak.
Een tekort aan vitamine D geeft niet altijd één duidelijk signaal. Juist dat maakt het lastig. De klachten zijn vaak breed en worden daardoor snel afgedaan als stress, drukte of ‘gewoon de overgang’.
Toch kan een lage waarde meespelen bij spier- en gewrichtsklachten. Ook vermoeidheid, somberheid, minder mentale scherpte en een lagere weerstand worden vaak genoemd, al is daar nog relatief weinig onderzoek naar gedaan. Ook een zwaar gevoel in je lichaam, sneller leeglopen of minder goed herstellen na een drukke periode kan hierbij passen.
Dat betekent niet dat vitamine D altijd de enige oorzaak is. Wel dat het een factor is die je serieus wilt meenemen als klachten blijven aanhouden of steeds verder optellen.
Bij bloedonderzoek wordt meestal gekeken naar de 25-OH vitamine D-waarde. Dit is de best meetbare vorm van vitamine D en laat het best zien hoe je vitamine D-status ervoor staat.
Praktisch kun je in elk geval dit aanhouden:
lager dan 50 nmol/L: tekort
lager dan 30 nmol/L: ernstig tekort
Voor hogere waarden lopen de interpretaties meer uiteen. Sommige deskundigen zien 50 tot 75 nmol/L als een tussengebied en waarden boven 75 nmol/L als een mogelijke streefwaarde, maar dat zijn geen grenzen die als vaste standaard worden gehanteerd. Officiële richtlijnen zijn vooral gericht op het voorkomen van een tekort.
Juist in de overgang is dat relevant, omdat onderzoek suggereert dat een lage vitamine D-waarde kan samengaan met ongunstigere uitkomsten. Tegelijk is er nog te weinig onderzoek om voor alle vrouwen in deze fase één ideale streefwaarde aan te wijzen. Ook goed om te weten: vitamine D kan niet alleen te laag zijn, maar ook te hoog. Daarom is het verstandig om niet alleen naar suppletie te kijken, maar ook naar je bloedwaarde en wat in jouw situatie passend is.
Onderzoek naar vitamine D in de overgang is nog beperkt. Er zijn wel aanwijzingen dat een lage vitamine D-waarde kan samengaan met meer klachten en een minder gunstig beeld voor de botgezondheid.
In een prospectieve studie bij vrouwen in de menopauze hadden vrouwen met een lage vitamine D-spiegel vaker meer overgangsklachten. Ook waren hun oestrogeenwaarden lager, hun FSH-waarden hoger en was hun botdichtheid minder gunstig dan bij vrouwen met een hogere waarde. Dat maakt vitamine D in deze fase interessant om serieuzer mee te nemen, al is er nog meer onderzoek nodig om dat beeld verder te onderbouwen.
Vitamine D lijkt in deze fase dus breder mee te spelen dan alleen bij botgezondheid. Juist daarom kan het zinvol zijn om je waarde mee te nemen als klachten blijven aanhouden of zich opstapelen.
Veel vrouwen krijgen algemene adviezen over vitamine D, maar daar heb je niet altijd genoeg aan. In de overgang helpt het om specifieker te kijken naar je waarde, je klachten en wat jouw lichaam nodig heeft.
Je lichaam maakt vitamine D vooral aan onder invloed van zonlicht. Toch is dat in de praktijk vaak niet genoeg. Zeker niet als je veel binnen werkt, weinig buiten komt of ouder wordt. Met het ouder worden kan het voor je lichaam lastiger worden om vitamine D goed aan te maken en te benutten.
Via voeding krijg je meestal maar beperkte hoeveelheden binnen. Vitamine D zit vooral in vette vis, eieren en in kleinere hoeveelheden in andere dierlijke producten of verrijkte voeding. Voor veel vrouwen is dat niet genoeg om hun waarde echt goed op peil te houden.
Juist daarom hebben veel vrouwen geen ernstig tekort, maar wel een waarde die lager ligt dan wenselijk is voor deze levensfase. Zeker als je kijkt naar klachten, lijkt alleen ‘net voldoende’ vaak niet genoeg.
Als je een supplement gebruikt, kies dan bij voorkeur voor vitamine D3, ook wel cholecalciferol genoemd. Dat is de vorm die het lichaam goed kan opnemen en gebruiken.
Omdat vitamine D vetoplosbaar is, neem je het het best in bij een maaltijd die wat vet bevat, vaak in de avond. Vitamine D wordt soms gecombineerd met vitamine K2, dat mogelijk kan bijdragen aan de botgezondheid en aan de manier waarop calcium in het lichaam wordt gebruikt. Wel is verder onderzoek nodig om dat effect beter te begrijpen.
Niet elke vrouw reageert hetzelfde op suppletie. De ene bouwt snel op, de andere veel langzamer. Daarom zegt de dosering alleen niet genoeg. Je bloedwaarde blijft het belangrijkst.
Hoeveel vitamine D je nodig hebt in de overgang hangt af van je uitgangswaarde, je leeftijd, je leefstijl, het seizoen en hoe goed je lichaam vitamine D opneemt. Algemene aanbevelingen voor volwassenen liggen meestal lager dan de doseringen die bij een tekort nodig kunnen zijn. Daarom zegt een vaste dosering op zichzelf niet genoeg en blijft je bloedwaarde het belangrijkste vertrekpunt.
Heb je een lage uitgangswaarde, dan duurt het meestal even voordat je spiegel weer op een goed niveau zit. Daarom is het slim om niet alleen te kijken naar wat je slikt, maar vooral naar wat je waarde doet.
In de overgang is het dus niet genoeg om alleen te kijken of je geen tekort hebt. Je wilt ook weten of je waarde hoog genoeg is om je botten en spieren goed te ondersteunen.
Als je klachten hebt, weinig buiten komt of vermoedt dat je waarde laag is, is het verstandig om je vitamine D eerst te laten bepalen. Start je daarna met suppletie of pas je je dosering aan, laat dan na ongeveer drie tot zes maanden opnieuw testen.
Zo krijg je een beter beeld van wat je lichaam echt doet met suppletie. Zit je daarna op een goede waarde, dan kun je die af en toe opnieuw laten controleren. Zeker als je klachten veranderen, het seizoen omslaat of je stopt met suppleren, is het goed om opnieuw te kijken.
Een lage vitamine D-spiegel kan samengaan met meer klachten, een minder gunstige botgezondheid en andere minder gunstige gezondheidsuitkomsten. Juist daarom is het zinvol om verder te kijken dan alleen de vraag of je officieel geen tekort hebt.
Voor vrouwen in de overgang is het vooral belangrijk om een tekort te voorkomen. Wil je beter begrijpen wat jouw waarde betekent en of suppletie in jouw situatie zinvol is, dan kan persoonlijk advies helpen om daar gerichter naar te kijken.
Vul een online medische vragenlijst in en ontvang een persoonlijk behandelplan van een arts, afgestemd op jouw situatie, voorkeur en gezondheid.
