Voel je je sneller verdrietig, leeg of prikkelbaar? Heb je minder zin om af te spreken, terwijl je vroeger juist genoot van mensen om je heen? Of merk je dat je jezelf niet helemaal herkent? Tijdens de overgang kan je stemming veranderen. Soms zijn het sombere gevoelens die weer snel voorbijgaan. Soms is er meer aan de hand.
Overgangsklachten en depressieve klachten kunnen veel op elkaar lijken of elkaar versterken. Slecht slapen, weinig energie, concentratieproblemen en huilbuien kunnen door hormoonschommelingen komen, maar ook passen bij een depressie. Daarom is het belangrijk om het verschil te herkennen. De overgang zelf veroorzaakt geen depressie. Toch ervaren ongeveer 35% van de vrouwen in de overgang depressieve klachten.
Tijdens de overgang verandert je hormoonhuishouding. Oestrogeen en progesteron gaan schommelen en nemen uiteindelijk af. Die hormonen hebben niet alleen invloed op je menstruatie, maar ook op je slaap, energie, stressgevoeligheid en stemming.
Je kunt daardoor sneller uit balans raken. Dingen die je vroeger makkelijk aankon, voelen ineens zwaar, je lontje is korter of je huilt om iets kleins.
Daarbij spelen vaak meerdere klachten tegelijk. Opvliegers kunnen je slaap verstoren en ervoor zorgen dat je gebroken wakker wordt. Slechte slaap maakt je gevoeliger voor stress en langdurige stress kan je stemming weer verder naar beneden trekken en je slaap verstoren.
Iedereen voelt zich weleens somber. Zeker als er veel speelt. Denk aan zorgen over werk, relatie, kinderen, ouders, gezondheid of geld. Ook veranderingen in je lichaam kunnen verdriet, onzekerheid of rouw oproepen.
Sombere gevoelens zijn meestal tijdelijk. Je hebt misschien minder energie, huilt sneller of voelt je prikkelbaar. Uit onderzoek blijkt dat ongeveer een op de drie vrouwen in de overgang stemmingswisselingen of sombere gevoelens ervaren. Toch lukt het vaak nog om momenten van plezier, rust of verbinding te ervaren. Je kunt er vaak ook wat aan doen, met of zonder medicijnen.
Ik voelde me al dagen slecht. Helemaal leeg, geen energie om dingen te doen die ik eerder juist leuk vond om te doen.
Een depressie gaat dieper. Dan blijft de somberheid langer hangen en heeft het duidelijke invloed op je dagelijkse leven. Je kunt je bijna elke dag leeg, hopeloos of waardeloos voelen. Dingen die normaal plezier gaven, doen je weinig. Opstaan, werken, zorgen of contact houden kan te veel worden.
Een depressie ziet er bij iedereen anders uit. Bij de één is het vooral verdriet. Bij de ander juist leegte, boosheid of complete uitputting.
Klachten die kunnen passen bij een depressie zijn:
Deze klachten kunnen langer dan 2 weken aanhouden en hebben een duidelijke impact op je werk, sociale contacten of je gezin.
De overgang zelf veroorzaakt geen depressie. Vaak is het een combinatie van lichamelijke, mentale en sociale factoren.
Hormoonschommelingen kunnen je gevoeliger maken voor stemmingsklachten. Vooral de perimenopauze, de jaren vóór je laatste menstruatie, lijkt een kwetsbare fase. Onderzoek laat zien dat vrouwen in deze fase meer kans hebben op depressieve klachten dan vrouwen vóór de overgang.
Maar er speelt meestal meer mee. Veel vrouwen zitten in een drukke levensfase. Kinderen worden groter of gaan uit huis. Ouders hebben meer zorg nodig. Je relatie verandert, je lichaam voelt anders of je slaapt slechter. En ondertussen ga je door, omdat dat van je verwacht wordt.
Dat kan te veel zijn of worden.
Soms merk je pas hoe lang je op wilskracht hebt gedraaid als je lichaam aan de rem trekt.
Ik dacht dat ik gewoon moe was. Maar eigenlijk was ik mezelf al maanden kwijt.
Hormonale veranderingen kunnen stemmingsschommelingen veroorzaken. Slecht slapen, somberheid, brain fog, vermoeidheid, prikkelbaarheid en stemmingswisselingen komen vaak voor tijdens de overgang. Maar het zijn ook klachten die bij depressie kunnen horen. Daardoor kan het lastig zijn om te bepalen wat er precies speelt.
Word je elke nacht wakker door opvliegers? Dan kun je overdag somber, huilerig of prikkelbaar zijn door slaaptekort. Heb je veel stress? Dan kan je lichaam minder goed herstellen. Heb je concentratieproblemen? Dan kan dat voelen alsof je mentaal achteruitgaat, terwijl je brein vooral overbelast is.
Daarom is het belangrijk om niet alleen naar je stemming te kijken. Kijk ook naar overgangsklachten, slaap, stress, cyclus, medicatie, voeding en levensfase.
Sombere gevoelens verdwijnen vaak vanzelf, zeker als je meer rust, steun en slaap krijgt. Als dat niet voldoende werkt, kunnen medicijnen of supplementen ondersteuning bieden. Maar wacht niet te lang als je merkt dat je vastloopt. Sombere gevoelens in de overgang worden soms gezien als depressie. Het is belangrijk om je arts een compleet beeld te geven van je klachten.
Neem contact op met je arts, therapeut of een psycholoog bij:
Je hoeft niet eerst helemaal vast te lopen voordat je hulp mag vragen. Juist tijdig hulp zoeken kan voorkomen dat klachten zwaarder worden.
Wat helpt, hangt af van wat er speelt. Soms staat depressie op de voorgrond. Soms zijn overgangsklachten, slaaptekort of stress de grootste aanjagers. Vaak is het een combinatie.
Bij een depressie kunnen gesprekken met een psycholoog helpen, zoals cognitieve gedragstherapie. Soms zijn antidepressiva passend. Zeker als klachten ernstig zijn, langer aanhouden of terugkeren.
Als je daarnaast duidelijke overgangsklachten hebt, zoals opvliegers, nachtzweten, slecht slapen of stemmingswisselingen, kan het zinvol zijn om ook naar hormonale opties te kijken. Hormoontherapie is geen standaardbehandeling voor iedere depressie, maar kan bij sommige vrouwen helpen als hormonale klachten een grote rol spelen.
Kleine stappen kunnen je lichaam ondersteunen, zeker als overgangsklachten meespelen. Enkele tips:
Het gaat niet om alles perfect doen. Het gaat om je lichaam en geest meer rust te geven.
Deze vragen kunnen helpen om te voelen of je somberheid tijdelijk is of mogelijk meer aandacht nodig heeft:
Beantwoord je meerdere vragen met ja? Dan is het verstandig om hulp te zoeken. Niet omdat je zwak bent, maar omdat je klachten serieus zijn.
Somberheid en depressie komen regelmatig voor in de overgang. Je bent hierin niet alleen. Het verschil zit vooral in duur, intensiteit en hoeveel invloed het heeft op je dagelijks leven.
Blijf niet rondlopen met het idee dat het er nu eenmaal bij hoort. Je stemming is geen bijzaak. Je slaap, hormonen, stress en mentale gezondheid hangen met elkaar samen.
Herken je dat donkere wolken blijven hangen? Leefstijl, hormoontherapie of supplementen kunnen helpen je klachten te verminderen. Via de intake kan een arts een persoonlijk behandelplan voor je opstellen om je klachten te verlichten. Dit kan met medicijnen of zonder medicijnen zijn, afhankelijk van je persoonlijke voorkeur, klachten en medische situatie.
Vul een online medische vragenlijst in en ontvang een persoonlijk behandelplan van een arts, afgestemd op jouw situatie, voorkeur en gezondheid.
