Afvallen in de overgang? Een hormoontherapeut legt uit hoe je op gewicht blijft

Misschien merk je dat je lichaam anders reageert dan vroeger. De kilo’s lijken er sneller bij te komen. Soms drie tot vijf, soms meer. Dat gebeurt niet alleen als je altijd slank bent geweest; ook als je voor de overgang al wat voller was, kun je dezelfde gewichtstoename ervaren.

Vervelend, want het verandert hoe je naar jezelf kijkt. En dat zelfbeeld staat in deze fase vaak toch al onder druk. Het voelt alsof die kilo’s er uit het niets bij zijn gekomen. Ook op plekken waar je dat niet gewend was, zoals je buik.

Het lijkt alsof die extra kilo’s uit het niets komen. Toch doe je niets anders dan anders. Na een paar dagen wat minder gezond eten, let je weer op wat je eet en drinkt. Precies zoals je gewend bent. Zo vond je een mooie balans en bleef je makkelijk op gewicht. Maar wat vroeger werkte, lijkt nu ineens niet meer te helpen.

Maar geen zorgen: een paar kilo aankomen, en dan met name op de buik, is functioneel. Het vet op je buik is één van de back-upsystemen nadat je eierstokken niet langer verantwoordelijk zijn voor de productie van je vrouwelijke hormonen. Vanuit dit buikvet maakt je lichaam oestrogenen aan, wat ook nog ‘s goed is voor je huid. Let wel: gaat het om veel meer kilo’s, dan is er meer aan de hand.

Er gebeurt een hoop in je lichaam tijdens deze periode in je leven, vaak veroorzaakt door een tijdelijke disbalans van hormonen. En die hormonen spelen een sleutelrol als het gaat om gewicht.

Vergelijk het met een schip en jij bent de kapitein. Eerder bestuurde je het schip op een rustig kabbelende zee, maar inmiddels is de zee een stuk woester geworden. Hoe goed kun jij nu nog het schip besturen? Oftewel; is jouw basisgezondheid goed genoeg om deze onrustige zee aan te kunnen?

Dat is waar jouw kansen liggen. Door je gezondheid te verbeteren, lukt het wel om af te vallen. Je moet er misschien wat meer voor doen dan vroeger, maar met de juiste tools kun je absoluut weer op je oude gewicht komen.

Realiseer je dat afvallen in de overgang niet gaat om het tellen van calorieën. Dat komt omdat er vaak meerdere disbalansen aan ten grondslag liggen. En daar wil je aan werken. Soms zelfs erger dan overgangsklachten als opvliegers, een slechte nachtrust en een kort lontje. Ze voelen zich niet meer zichzelf en dat doet wat met je.

Vaak spelen één of meerdere factoren een rol, zoals insulineresistentie, laaggradige ontstekingen, chronische stress, de werking van de schildklier, een verstoring van je ‘honger- en verzadigingshormoon’ en ongezonde eetgewoonten.

De hoeveelheid oestrogeen die de eierstokken voorheen produceerde, beschermde je hiervoor. Dat is de reden waardoor je eerder niet (zo snel) aankwam in gewicht.

Wat afvallen tijdens de overgang lastig maakt, is het feit dat het elkaar in stand houdt. Hoe meer lichaamsvet, hoe meer je hormonen uit balans raken. Een vicieuze cirkel die vraagt om doorbroken te worden. Maar hoe?

De eerste stap is om uit te zoeken wat de onderliggende mechanismes zijn. Dat is voor iedereen anders. Een hormoontherapeut kan je hierin goed begeleiden, zodat je aan de slag kunt met een persoonlijk plan wat effectief en haalbaar is. Wat werkt, is dus afhankelijk van jouw situatie. Maar er zijn ook tips die voor elke vrouw in de overgang gelden:

Vanaf je dertigste begint de afname van spiermassa. Hoe minder spieren, hoe minder mitochondriën; kleine energiecentrales in iedere cel. Die energiecentrales spelen een cruciale rol bij de vetverbranding.

Het sommetje is vrij simpel: hoe meer spieren, hoe meer mitochondriën, hoe makkelijker je kilo’s kwijtraakt. Enneh, ook als je op de bank zit verbruiken ze energie (en dus vet). Dat heet je ‘ruststofwisseling’.

Wil je snel resultaat? Train twee keer per week je grote spiergroepen (bovenbenen, bilspieren en onderrug). Dat hoeft echt niet per se in de sportschool; met een weerstandsband en YouTube kom je al heel ver.

Als je iemand bent die altijd bezig is, veel ‘aan’ staat en weinig rust neemt, dan produceert je lichaam meer cortisol. Dit stresshormoon zorgt ervoor dat je makkelijker suiker vrijzet in je lichaam, wat geen positief effect heeft op je gewicht. Daarnaast laat het je grijpen naar suikerrijke en vette producten.

Evenwicht in het zenuwstelsel is dus belangrijk: waar veel inspanning is, moet ook ruimte zijn voor voldoende ontspanning. Je wilt balans creëren tussen je 'gaspedaal' en je 'rempedaal'.

Ga eens na hoe die balans er voor jou uitziet. Plan je regelmatig tijd voor jezelf in? En als je je dit hebt voorgenomen, kies je er dan alsnog stiekem voor om iets van je to-do-list te schrappen? Je bewust worden van je gedrag is de eerste stap. Daarna kun je met jezelf afspreken hoe en wanneer je meer ontspanning gaat vinden.

Voeding is een belangrijke pilaar als het gaat om het in balans brengen van je hormonen. Kijk daarom eens kritisch naar de samenstelling van je voeding en houd een week een voedingsdagboek bij.

Schrijf op hoeveel eetmomenten per dag je hebt (jep, ook de momenten waarop je een kleine koekje of chocolaatje eet) en wanneer je iets eet met koolhydraten. Denk aan brood, crackers, pasta, rijst, aardappelen, etc.

Ieder van deze momenten met koolhydraten laten je bloedsuiker pieken. Terwijl een goede hormoonbalans juist baat heeft bij een stabiele bloedsuiker. Vervang daarom snelle koolhydraten (zoals witbrood, witte rijst en witte pasta) voor volkorenproducten. Deze worden trager opgenomen in ons bloed wat resulteert in een lagere impact op de bloedsuiker.

Eet ook vaker een maaltijd met enkel vetten en eiwitten. Denk aan een in roomboter gebakken ei met avocado, tomaat en asperges. Je hormonen varen er goed bij. En daarnaast is het een heerlijke start van je dag. Wedden dat je de rest van de ochtend geen knorrende maag meer hebt?

Eet smakelijk!