Hormoontherapie

Wat is hormoontherapie?

Tijdens de overgang schommelen en dalen de oestrogeen- en progesteronspiegels in je lichaam. Hoe groter de schommelingen, hoe meer je daarvan merkt. Heb je veel klachten en helpen aanpassingen in je voeding en leefstijl niet voldoende? Dan kan hormoonsubstitutietherapie (HST) helpen; een behandeling die de tekorten in de hormoonhuishouding tijdelijk aanvult.

Voor veel vrouwen is dit een verademing. Klachten die je leven bijna letterlijk op z’n kop zetten, kunnen sterk verlichten of volledig afnemen. Je komt makkelijker door de overgang. Overweeg je hormoontherapie? Onderzoek je opties en raadpleeg een arts. In de tussentijd werken we er hard aan om hormoontherapie ook via SeeMe-nopause aan te bieden.

Wat zijn de alternatieven als ik geen hormoontherapie mag of wil?

Als je niet wilt of kan kiezen voor hormonen, kun je op een andere manier meer balans brengen in je hormoonhuishouding. Bepaalde supplementen kunnen bijdragen aan een makkelijkere overgang met zo min mogelijk klachten. Zo hebben ze invloed op de aanmaak, omzetting of afbraak van hormonen, waardoor er een beter evenwicht ontstaat. Ook voeding en leefstijl hebben een niet te onderschatten invloed op je gezondheid tijdens de overgang. 

Producten die je kunnen helpen

Hoe werkt behandeling met hormonen?

Afhankelijk van de klachten die je ervaart, de ernst van die klachten en jouw persoonlijke situatie (zoals je leeftijd en gezondheid), kan hormoontherapie een uitkomst zijn. Met hormoontherapie vul je de hormonen (oestradiol en progesteron) in je lichaam aan gedurende de periode waarin je hormonen schommelen. Daardoor heb je minder last van schommelingen en kunnen klachten sterk verminderen en zelfs verdwijnen. 

Beide hormonen zijn daarbij belangrijk. Dat zit zo: oestrogeen (oestradiol) bouwt het baarmoederslijmvlies op en progesteron beschermt juist tegen te veel opbouw van het baarmoederslijmvlies. Belangrijk, want een overschot kan bijvoorbeeld hevige bloedingen veroorzaken en vergroot de kans op baarmoederkanker. Zit je in de postmenopauze of heb je geen baarmoeder? Dan is progesteron niet altijd nodig. 

Lees meer

Ik heb al maanden geen oog dicht gedaan en had elk uur een opvlieger. Vier weken na starten van de behandeling voor mijn hormoontekort kon ik weer heerlijk doorslapen. - Lydia (54 jaar)

Welke toedieningsvormen zijn er?

Behandeling met hormonen komt in drie vormen: via de huid (denk aan gels, zalven en pleisters) of via de mond (tabletten en capsules) of vagina (ovules). De keuze hangt af van de aard van de klacht. Alle toedieningsvormen komen in het bloed terecht, wat noodzakelijk is, maar medicatie die je op de huid aanbrengt heeft de voorkeur. Je hebt er minder van nodig en je ontwijkt het risico op trombose omdat het niet via de lever wordt omgezet. Als het om vaginale droogheid gaat, hebben vaginale toedieningsvormen de voorkeur. Als je klachten het toelaten, wil je ze dus zo lokaal mogelijk behandelen. 

Lees meer

Welke vormen oestrogeen en progesteron zijn er?

Er bestaan verschillende vormen van oestrogeen en progesteron die je in hormoontherapie kunt aantreffen: bio-identieke en synthetische hormonen.  

  • Bio-identieke hormonen zijn identiek aan de hormonen in je lichaam. Dat betekent dat ze vergelijkbare effecten in het lichaam hebben als de lichaamseigen hormonen en op dezelfde wijze worden afgebroken.  
  • Synthetische hormonen zijn kunstmatige hormonen. Ze hebben de eigenschappen van lichaamseigen hormonen, maar hebben een andere biochemische structuur (de anticonceptiepil bevat deze hormonen bijvoorbeeld ook).

Soms bevat een product enkel bio-identieke of enkel synthetische hormonen, vaak is het een combinatie van beide. Welk type hormoontherapie bij wie aanslaat, is niet te voorspellen. Geen vrouw is immers hetzelfde en wat bij wie werkt, is verschillend. De één reageert beter op bio-identieke hormonen, de ander op synthetische of een combinatie van beide.  

De meeste behandelingen die worden voorgeschreven bevatten bio-identiek oestrogeen (oestradiol), wat precies hetzelfde werkt als het oestradiol dat je als vrouw zelf aanmaakt. Daarnaast bevat het vaak progesteron (bio-identiek hormoon) of progestageen (synthethisch hormoon, zoals levonorgestrel of dydrogesteron).  

Wat werkt voor jou?

Hoe weet je dan wat werkt voor jou? Samen met een arts ontdek je welke vorm en type hormoontherapie het beste bij jou past. Het kan een paar maanden duren voordat je de geschikte vorm en dosis hebt gevonden. Het streven is om zo min mogelijk hormonen te gebruiken, maar zo veel als nodig om de klachten te verminderen. De dosering bouw je daarom langzaam op. Ook worden aanbevelingen op basis van de laatste wetenschappelijke onderzoeken voortdurend bijgesteld, de arts kan je daarin goed adviseren.

Hormoontherapie heeft zoveel meer harmonie in m’n leven gebracht. Ik voel me kalm, m'n moodswings zijn verdwenen en opvliegers heb ik nog maar sporadisch. Ik heb m'n oude leven weer terug.

Bij welke klachten kan hormoontherapie helpen?

Hormoontherapie kan een uitkomst zijn als de overgang veel klachten met zich meebrengt en als aanpassingen in je leefstijl en voeding niet genoeg verlichting bieden. Al na een aantal weken kun je merken dat je klachten sterk verlichten (of verdwijnen). Waar HST bij helpt: 

  • Vasomotorische klachten (opvliegers en nachtzweten)  
  • Vaginale klachten 
  • Hevige menstruele bloedingen 
  • Botontkalking 
  • Slecht slapen 
  • Migraine 
  • Verminderd vermogen om met stress om te gaan 
  • Mentale klachten (zoals stemmingswisselingen, een opgejaagd gevoel en depressiviteit) 

Vrouwen die vervroegd in de overgang komen (40 jaar of jonger) worden geadviseerd om direct naar de huisarts of specialist te gaan. Deze zal nagaan of er een onderliggende oorzaak aan ten grondslag ligt en of er met hormoontherapie moet worden gestart. 

Lees meer

Een kritische blik op hormoontherapie

Uit een onderzoek dat in 2002 wereldwijd veel aandacht heeft gekregen, kwam naar voren dat hormoontherapie negatieve gevolgen kan hebben voor je gezondheid. Er heersde een tijd lang een negatief gevoel rondom hormoontherapie.  

Inmiddels is er bewijs dat de risico’s niet zo alarmerend zijn als uit het onderzoek naar voren kwam en biedt hormoontherapie voor een deel van de vrouwen een uitkomst. Zeker als je tijdig begint, kan het veel positieve effecten hebben. Zo vermindert HST het risico op het ontwikkelen van botontkalking en hart- en vaatziekten. Wel zijn er bepaalde risico’s aan verbonden.  

Lees meer

De mogelijke risico’s van hormoontherapie

In de eerste maanden dat je hormoontherapie gebruikt, kunnen bijwerkingen (zoals hoofdpijn en misselijkheid) optreden als gevolg van het vinden van de juiste dosis. Bepaalde vormen van hormoontherapie kunnen ook risico’s met zich meebrengen op de lange termijn: 

  • Verhoogd risico op borstkanker en baarmoederkanker bij langdurig gebruik (vijf jaar of langer) van HST.
  • Licht verhoogd risico op ziekte van hart of bloedvaten (zoals trombose).  
  • Licht verhoogd risico op een beroerte. Rook je, heb je een hoge bloeddruk of een te hoog cholesterol? Dan is de kans groter. 
Lees meer

Wel of geen hormoontherapie?

Hormoontherapie kan je dus helpen om makkelijker en vrolijker door deze transitiefase in je leven te komen. Zodra je overgangsklachten ervaart kun je starten met hormoontherapie. Sommige deskundigen zijn het erover eens dat voor vrouwen onder de 60 de positieve effecten groter zijn dan de risico’s die je loopt. Of hormoontherapie iets voor jou is, hangt af van de ernst van de klachten en de mogelijke risico’s die je loopt. Ook je leeftijd en persoonlijke situatie spelen een belangrijke rol. Hormoontherapie wordt afgeraden bij: 

  • Borstkanker of een voorgeschiedenis van borstkanker
  • Meningeoom (tumor in het hersenvlies) 
  • Trombose  
  • Leverziekten 
  • Abnormaal vaginaal bloedverlies 

Over het algemeen geldt dat je tien jaar na de menopauze niet meer met hormoontherapie wilt starten. De risico’s zijn dan groter dan de voordelen. Het belangrijkste blijft: laat je door een arts adviseren. Zo kun je een weloverwogen beslissing nemen hoe jij je overgang aanpakt. 

Ondanks dat ik gezond leefde, had ik enorm last van de overgang. Behandeling via een arts heeft mij geholpen weer balans te vinden - Dyke (54 jaar)

Wat zijn de ervaringen van andere vrouwen?

We schreven het al eerder en dat is niet voor niets. Hormoontherapie is voor veel vrouwen een verademing. Zo voelen ze zich na enkele maanden hormoontherapie weer 'gewoon zichzelf'. Veel vrouwen geven bijvoorbeeld aan dat ze, na maanden of jaren hun levenslust kwijt te zijn, weer vrolijk, actief en energiek zijn. Maar ook dat ze een zichtbaar betere huid hebben, gewrichten en spieren minder pijn doen en hun nachtrust is verbeterd. Over het algemeen gaan ze een stuk relaxter door de overgang.

Veelgestelde vragen

Bronnen

Beoordeeld door
Kahlil Elhage, Arts
Registratienummer:
07173
Laatst gecontroleerd:
02-11-2023
nog steeds geldig
Why pause? Press play!